กับดักที่ 01
กราฟสองแกน y
สิ่งที่ทำผิด — วางสองอนุกรมที่หน่วยต่างกันไว้บนกราฟเดียว โดยใช้แกนตั้งคนละแกนซ้ายขวา
ทำไมถึงผิด — คนทำกราฟเลือกช่วงของแต่ละแกนได้อิสระ จึงเลือกได้ว่าจะให้เส้นไหนดูสูงกว่าหรือให้เส้นตัดกันตรงไหน นี่คือการบิดข้อมูลที่พบบ่อยที่สุดและตรวจจับได้ยากที่สุด
ทำแบบนี้แทน — แยกเป็นสองกราฟที่ใช้แกนเวลาเดียวกัน หรือแปลงทุกอนุกรมเป็นดัชนีที่เริ่มจากฐานเดียวกัน เช่น ให้ทุกเส้นเริ่มที่ 100
กับดักที่ 02
แกนค่าของกราฟแท่งไม่เริ่มที่ศูนย์
สิ่งที่ทำผิด — ตัดแกนตั้งให้เริ่มที่ค่าใกล้ ๆ ค่าต่ำสุด เพื่อให้ความต่างดูชัดขึ้น
ทำไมถึงผิด — กราฟแท่งให้ผู้อ่านอ่านค่าจากความยาว เมื่อตัดแกน ความยาวก็ไม่แปรตามค่าอีกต่อไป ความต่าง 3% อาจดูเหมือนต่างกันเท่าตัว
ทำแบบนี้แทน — ถ้าความต่างเล็กจนต้องตัดแกนถึงจะเห็น ให้เปลี่ยนไปใช้กราฟที่อ่านจากตำแหน่งแทนความยาว ซึ่งตัดแกนได้อย่างซื่อสัตย์
กับดักที่ 03
พายที่มีเกินห้าชิ้น
สิ่งที่ทำผิด — ใช้กราฟวงกลมกับข้อมูลที่มี 8-10 หมวด
ทำไมถึงผิด — สายตามนุษย์อ่านมุมได้แย่กว่าอ่านความยาวมาก เมื่อชิ้นเยอะและขนาดใกล้กัน การเรียงอันดับด้วยตาแทบเป็นไปไม่ได้
ทำแบบนี้แทน — ใช้กราฟแท่งแนวนอนที่เรียงตามค่า ซึ่งอ่านอันดับได้ทันที หรือถ้าต้องการสัดส่วนจริง ๆ ให้รวมหมวดเล็กเป็น "อื่น ๆ" จนเหลือไม่เกิน 5 ชิ้น
กับดักที่ 04
กราฟสามมิติ
สิ่งที่ทำผิด — ใส่ความหนาหรือมุมมองสามมิติให้กราฟแท่งหรือกราฟวงกลม
ทำไมถึงผิด — มิติที่สามไม่ได้แทนข้อมูลใด ๆ แต่ทำให้การอ่านค่าผิด เพราะมุมมองทำให้ของที่อยู่ใกล้ดูใหญ่กว่าและของที่อยู่หลังถูกบัง
ทำแบบนี้แทน — ตัดมิติที่สามออกทั้งหมด ถ้าต้องการใส่ตัวแปรเพิ่มจริง ๆ ให้ใช้ช่องทางอื่นอย่างสีหรือการแบ่งช่อง
กับดักที่ 05
ใช้ rainbow palette กับข้อมูลต่อเนื่อง
สิ่งที่ทำผิด — ใช้ไล่สีรุ้งแทนค่าน้อยไปมากบน heatmap หรือ choropleth
ทำไมถึงผิด — สีรุ้งไม่มีลำดับความสว่างที่สม่ำเสมอ ผู้อ่านจึงบอกไม่ได้ว่าสีเหลืองมากกว่าหรือน้อยกว่าสีเขียว และบางช่วงของสเกลจะสร้างขอบปลอมที่ไม่มีในข้อมูล
ทำแบบนี้แทน — ใช้เฉดเดียวไล่จากอ่อนไปเข้มสำหรับค่าที่มีทิศทางเดียว หรือใช้สองขั้วที่มีเทาตรงกลางสำหรับค่าที่มีบวกลบ
กับดักที่ 06
สีเปลี่ยนตามอันดับหลังกรอง
สิ่งที่ทำผิด — ผูกสีกับตำแหน่งในลำดับ เมื่อผู้ใช้กรองข้อมูลออกไป ตัวที่เหลือจึงเปลี่ยนสี
ทำไมถึงผิด — สีควรเป็นตัวตนของสิ่งนั้น ๆ ถ้าสีเปลี่ยนเมื่อกรอง ผู้ใช้จะจำไม่ได้ว่าสีน้ำเงินคือใคร และการเทียบก่อนหลังกรองจะพังทั้งหมด
ทำแบบนี้แทน — ผูกสีกับรหัสของสิ่งนั้น ไม่ใช่กับ index ของอาร์เรย์หลังกรอง — renderer ของคลังนี้บังคับกติกาข้อนี้ไว้ในโค้ด
กับดักที่ 07
ฮิสโทแกรมที่เว้นช่องว่างระหว่างแท่ง
สิ่งที่ทำผิด — วาดฮิสโทแกรมด้วยแท่งที่มีช่องว่างเหมือนกราฟแท่งหมวดหมู่
ทำไมถึงผิด — ช่องว่างสื่อว่าหมวดแยกขาดจากกัน แต่แกนของฮิสโทแกรมเป็นค่าต่อเนื่อง ช่องว่างจึงขัดกับความหมายของข้อมูล
ทำแบบนี้แทน — ให้แท่งชิดกันหรือเว้นแค่เส้นบาง ๆ สีเดียวกับพื้นเพื่อแยกขอบ
กับดักที่ 08
ใช้รัศมีแทนพื้นที่ในกราฟฟอง
สิ่งที่ทำผิด — ตั้งรัศมีของวงกลมให้แปรตรงกับค่า
ทำไมถึงผิด — พื้นที่ของวงกลมโตตามกำลังสองของรัศมี ค่าที่มากกว่าสองเท่าจึงได้วงที่ดูใหญ่กว่าสี่เท่า ซึ่งเกินจริงไปมาก
ทำแบบนี้แทน — ตั้งรัศมีให้แปรตามรากที่สองของค่า เพื่อให้พื้นที่แปรตรงกับค่า
กับดักที่ 09
ลากเส้นข้ามช่วงที่ไม่มีข้อมูล
สิ่งที่ทำผิด — ลากเส้นต่อเนื่องผ่านช่วงเวลาที่ไม่ได้เก็บข้อมูล
ทำไมถึงผิด — เส้นที่ลากผ่านคือการอ้างว่ารู้ค่าในช่วงนั้น ทั้งที่ไม่เคยวัด และผู้อ่านจะไม่มีทางรู้เลยว่าข้อมูลขาด
ทำแบบนี้แทน — หักเส้นให้เห็นช่องว่าง และเขียนใน caption ว่าข้อมูลขาดช่วงไหน
กับดักที่ 10
ตีความแผนภาพกระจายว่าเป็นเหตุและผล
สิ่งที่ทำผิด — สรุปว่า x ทำให้ y เปลี่ยน เพราะจุดเรียงเป็นแนวเฉียงและ R² สูง
ทำไมถึงผิด — ความสัมพันธ์เกิดได้จากตัวแปรที่สามที่ขับทั้งคู่ จากทิศทางตรงกันข้าม หรือจากความบังเอิญล้วน ๆ กราฟไม่มีทางแยกกรณีเหล่านี้ออกจากกัน
ทำแบบนี้แทน — เขียนข้อสรุปในรูป "สัมพันธ์กับ" ไม่ใช่ "ทำให้" และระบุตัวแปรที่อาจอธิบายทั้งคู่ไว้ใน caption
กับดักที่ 11
แกนเวลาที่ช่วงห่างไม่เท่ากันแต่วาดเท่ากัน
สิ่งที่ทำผิด — วางจุดเวลาให้ห่างเท่ากันหมด ทั้งที่บางช่วงห่างกันหนึ่งวันและบางช่วงห่างกันหนึ่งปี
ทำไมถึงผิด — ความชันของเส้นคือสิ่งที่ผู้อ่านใช้ประเมินอัตราการเปลี่ยนแปลง เมื่อระยะบนแกนไม่ตรงกับเวลาจริง ความชันทั้งกราฟก็ผิด
ทำแบบนี้แทน — วางจุดตามเวลาจริงเสมอ และถ้าช่วงที่ไม่มีข้อมูลยาวมาก ให้ทำเครื่องหมายให้เห็น
กับดักที่ 12
ใช้ word cloud เพื่อวัดความถี่
สิ่งที่ทำผิด — ใช้เมฆคำเป็นหลักฐานว่าคำไหนถูกพูดถึงมากกว่ากัน
ทำไมถึงผิด — ขนาดตัวอักษรไม่ได้แปรตามความถี่อย่างตรงไปตรงมา คำยาวกินพื้นที่มากกว่าคำสั้นที่ความถี่เท่ากัน และการจัดวางก็ทำให้คำที่อยู่กลางดูเด่นกว่า
ทำแบบนี้แทน — ใช้กราฟแท่งความถี่เมื่อต้องการเทียบจริง และเก็บเมฆคำไว้ใช้เพื่อดึงความสนใจเท่านั้น