01ภาพรวมของกราฟนี้
Waffle chart ใช้ตาราง 100 ช่องแทนทั้งหมด แล้วระบายสีตามสัดส่วน จุดแข็งคือผู้อ่านนับช่องได้จริง ซึ่งแม่นกว่าการประเมินมุมของกราฟวงกลมมาก และเหมาะกับผู้อ่านทั่วไปเพราะ "10 ช่องจาก 100" เข้าใจง่ายกว่า "10%"
เปรียบเทียบให้เห็นภาพ
เหมือนแผงยาที่มี 100 เม็ด แล้วระบายสีเม็ดที่กินไปแล้ว เรานับได้ทันทีว่าเหลือกี่เม็ด
ใช้ที่ไหนบ้าง — อินโฟกราฟิกสาธารณะ รายงานที่ผู้อ่านไม่คุ้นกับเปอร์เซ็นต์ หรือการ์ดที่ต้องการแสดงสัดส่วนเดียวอย่างชัดเจน
สร้างอย่างไร
- ขั้นที่ 1ตั้งตาราง 10 คูณ 10 ช่อง
- ขั้นที่ 2คำนวณจำนวนช่องของแต่ละส่วนจากเปอร์เซ็นต์
- ขั้นที่ 3ระบายสีเรียงต่อกัน
- ขั้นที่ 4เขียนกำกับว่าหนึ่งช่องเท่ากับ 1%
ตัวอย่างคลาสสิก · Icon array ในการสื่อสารความเสี่ยงทางการแพทย์
งานวิจัยด้านการสื่อสารความเสี่ยงพบว่าคนเข้าใจ "3 คนจาก 100 คน" ได้ดีกว่า "3%" อย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะผู้ที่ไม่ถนัดตัวเลข แพทย์จึงใช้ตารางไอคอนแบบนี้อธิบายความเสี่ยงของการรักษาให้ผู้ป่วยตัดสินใจ
02อธิบายภาษาคนเข้าใจง่าย ๆ
ปัญหาของกราฟวงกลมคือเราอ่านค่าจากมุม ซึ่งสายตาทำได้แย่ ปัญหาของกราฟแท่งคือมันไม่สื่อความเป็น "ส่วนหนึ่งของทั้งหมด" ได้ทันที
Waffle chart แก้ทั้งสองข้อด้วยการใช้ตาราง 100 ช่อง ตารางสื่อความเป็นทั้งหมดได้ชัด และการนับช่องเป็นสิ่งที่คนทำได้แม่นกว่าการประเมินมุมมาก
ผลพลอยได้ที่สำคัญคือความเข้าใจ การบอกว่า "23 คนจาก 100 คน" เข้าใจง่ายกว่า "23%" สำหรับคนจำนวนมาก โดยเฉพาะเมื่อพูดถึงความเสี่ยงหรือโอกาส
ข้อจำกัดคือความละเอียด เพราะมี 100 ช่อง ค่าจึงถูกปัดเป็นจำนวนเต็มเปอร์เซ็นต์ ส่วนที่คิดเป็น 0.4% จะหายไปเลย ต้องเขียนค่าจริงกำกับ
อีกข้อคือจำนวนส่วน ถ้ามีเกิน 4-5 ส่วน ช่องของส่วนเล็กจะกระจัดกระจายจนนับยาก และสีจะเกินที่คนตาบอดสีแยกได้
03ข้อมูลที่ต้องใช้
คอลัมน์ที่ต้องเตรียม
| คอลัมน์ | ทำหน้าที่ | ชนิด | เข้ารหัสด้วย | จำนวนค่าที่เหมาะ | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|---|---|
category | ส่วนย่อย | หมวดหมู่ | color | 2–5 ส่วน | เกิน 5 ส่วนช่องจะกระจัดกระจายจนนับยาก |
value | ปริมาณ | ตัวเลขต่อเนื่อง | area | บวกเท่านั้น | ค่าจะถูกปัดเป็นจำนวนช่องเต็ม |
ต้องเตรียมข้อมูลอย่างไรก่อนวาด
- คำนวณเปอร์เซ็นต์ของแต่ละส่วน
- ปัดเป็นจำนวนช่องและตรวจว่ารวมกันได้ 100 พอดี
- รวมส่วนที่เล็กกว่า 2% เป็น "อื่น ๆ"
ค่าที่หายไป — ส่วนที่ไม่ทราบต้องมีช่องของตัวเองที่ระบายสีต่างออกไป ห้ามปล่อยช่องว่างเพราะจะดูเหมือนตารางไม่ครบ
สเกลของแกน — หนึ่งช่องเท่ากับ 1% เสมอในตาราง 10 คูณ 10 ถ้าใช้จำนวนช่องอื่นต้องเขียนบอกให้ชัด
กราฟจะเริ่มพังเมื่อไร
ส่วนที่เล็กกว่า 1% จะไม่ได้ช่องเลยและหายไปจากภาพ
หน้าตาไฟล์ที่ต้องเตรียม
category,value
กรุงเทพฯ,264
เชียงใหม่,217
…04อ่านแล้วเห็นอะไร
สิ่งที่เห็นได้จากภาพ
- สัดส่วนของแต่ละส่วนโดยการนับช่อง
- ส่วนที่ใหญ่ที่สุด
- ขนาดของส่วนเล็กที่กราฟวงกลมมองไม่เห็น
สิ่งที่กราฟนี้ตอบไม่ได้
- ไม่บอกปริมาณจริง บอกได้แค่สัดส่วน
- ค่าที่ต่ำกว่า 1% หายไปจากภาพเพราะไม่ได้ช่องเลย
อ่านตามลำดับนี้
- นับช่องของสีที่สนใจ ซึ่งเท่ากับเปอร์เซ็นต์โดยตรง
- ดูว่าสีไหนกินตารางมากที่สุด
- อ่านคำกำกับว่าหนึ่งช่องเท่ากับเท่าไร
คำถามที่ตอบได้
- ส่วนนี้คิดเป็นกี่เปอร์เซ็นต์
- ถ้ามี 100 คน จะมีกี่คนที่อยู่ในกลุ่มนี้
สัญญาณว่ามีอะไรผิด
- ช่องรวมกันไม่ได้ 100 พอดี
- ช่องของส่วนเดียวกันกระจัดกระจายไม่ติดกัน ทำให้นับยาก
- ไม่บอกยอดรวมจริง
05เหมาะกับการนำเสนอแบบไหน
ทำอย่างไรให้คนอ่านได้ข้อสรุปโดยไม่ต้องบรรยาย
- เขียนว่าหนึ่งช่องเท่ากับ 1% และยอดรวมจริงเท่าไร
- จัดช่องของสีเดียวกันให้ติดกันเพื่อให้นับง่าย
- ติดเปอร์เซ็นต์ไว้ที่ legend
รูปแบบชื่อกราฟที่ควรใช้
<จำนวน> จาก 100 <หน่วย> อยู่ในกลุ่ม <ส่วน>
06เอาไปใช้ต่อ
โค้ดทุกชิ้นอ่านไฟล์ waffle-chart-sample.csv ชุดเดียวกับที่ Playground ใช้ และตัวเลขในโค้ดเปลี่ยนตามค่าที่คุณปรับด้านล่าง
# ติดตั้ง: pip install "matplotlib==3.10.*" "pandas==2.*"
# ดาวน์โหลด waffle-chart-sample.csv จากหน้านี้ แล้ววางไว้ข้างสคริปต์
import matplotlib
matplotlib.use("Agg") # รันแบบไม่มีหน้าจอ ถ้ารันในเครื่องตัวเองลบบรรทัดนี้ได้
import matplotlib.pyplot as plt
import pandas as pd
import numpy as np
C1, C2, C3 = "#2a78d6", "#eb6834", "#1baf7a" # palette ของคลัง เปลี่ยนเป็นสีองค์กรได้
INK, SURFACE = "#0b0b0b", "#fcfcfb"
df = pd.read_csv("waffle-chart-sample.csv")
df["value"] = pd.to_numeric(df["value"], errors="coerce")
SLICES = 4 # ← ค่าจาก Playground
fig, ax = plt.subplots(figsize=(7.6, 4.2), facecolor=SURFACE)
ax.set_facecolor(SURFACE)
d = df.sort_values("value", ascending=False).head(SLICES)
total = d["value"].sum()
cells = (d["value"] / total * 100).round().astype(int)
seq = np.concatenate([[i] * n for i, n in enumerate(cells)])[:100]
grid = np.full(100, -1); grid[: len(seq)] = seq
colors = [C1, C2, C3, "#eda100", "#e87ba4", "#9a978f"]
for i, v in enumerate(grid):
ax.add_patch(plt.Rectangle((i % 10, 9 - i // 10), 0.88, 0.88,
color=colors[v % 6] if v >= 0 else "#e6e4de"))
ax.set_xlim(-0.2, 10.2); ax.set_ylim(-0.2, 10.2); ax.set_aspect("equal"); ax.axis("off")
ax.set_title(f"หนึ่งช่อง = 1% · ยอดรวม {total:,.0f}", loc="left") # ต้องเขียนยอดรวมจริงเสมอ
ax.spines[["top", "right"]].set_visible(False) # ลดเส้นที่ไม่ได้ให้ข้อมูล
fig.tight_layout()
fig.savefig("waffle-chart.png", dpi=160)
print("เขียน waffle-chart.png แล้ว ·", len(df), "แถว")07ลองเล่นเพื่อเข้าใจ
ดูข้อมูลเป็นตาราง (5 แถว)
| ส่วน | ค่า | สัดส่วน | จำนวนช่อง |
|---|---|---|---|
| กรุงเทพฯ | 264 | 23.8% | 48 |
| ชลบุรี | 226 | 20.4% | 41 |
| ขอนแก่น | 219 | 19.8% | 40 |
| เชียงใหม่ | 217 | 19.6% | 39 |
| อื่น ๆ (1 หมวด) | 181 | 16.4% | 33 |
ลองแล้วจะเห็นอะไร
- จำนวนส่วนก่อนรวมเป็น "อื่น ๆ": เพิ่มจำนวนส่วนแล้วลองนับช่องของส่วนที่เล็กที่สุด จะเห็นว่าพอมีหลายสีการนับเริ่มยากและจุดแข็งของกราฟนี้หายไป
ข้อควรระวัง
- ไม่เขียนยอดรวมจริง ทำให้ผู้อ่านได้แต่สัดส่วนโดยไม่รู้ว่าเป็นสัดส่วนของเท่าไร
- ใส่เกิน 5 ส่วนจนช่องกระจัดกระจายและนับยาก
- ลืมว่าส่วนที่เล็กกว่า 1% จะหายไปจากภาพโดยสิ้นเชิง
- จัดช่องของสีเดียวกันไม่ติดกัน ทำให้เสียจุดแข็งเรื่องการนับ
เมื่อไหร่ไม่ควรใช้กราฟนี้
- ต้องการความละเอียดมากกว่า 1%→ใช้แทน: horizontal-bar หรือ data-table-viz
- มีมากกว่า 5 ส่วน→ใช้แทน: horizontal-bar
- ต้องเทียบหลายกลุ่ม→ใช้แทน: percent-stacked-bar