เทคนิคที่ 059 · PYTHON / JAVASCRIPT

กราฟวาฟเฟิลWaffle Chart

หนึ่งช่องเท่ากับหนึ่งเปอร์เซ็นต์ นับได้ด้วยตา

2
ต่อยอดโดยตรงควรรู้ก่อน · ไม่ต้องมีพื้นฐานมาก่อน
ลองเล่น

01ภาพรวมของกราฟนี้

Waffle chart ใช้ตาราง 100 ช่องแทนทั้งหมด แล้วระบายสีตามสัดส่วน จุดแข็งคือผู้อ่านนับช่องได้จริง ซึ่งแม่นกว่าการประเมินมุมของกราฟวงกลมมาก และเหมาะกับผู้อ่านทั่วไปเพราะ "10 ช่องจาก 100" เข้าใจง่ายกว่า "10%"

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ

เหมือนแผงยาที่มี 100 เม็ด แล้วระบายสีเม็ดที่กินไปแล้ว เรานับได้ทันทีว่าเหลือกี่เม็ด

ใช้ที่ไหนบ้าง — อินโฟกราฟิกสาธารณะ รายงานที่ผู้อ่านไม่คุ้นกับเปอร์เซ็นต์ หรือการ์ดที่ต้องการแสดงสัดส่วนเดียวอย่างชัดเจน

สร้างอย่างไร

  1. ขั้นที่ 1ตั้งตาราง 10 คูณ 10 ช่อง
  2. ขั้นที่ 2คำนวณจำนวนช่องของแต่ละส่วนจากเปอร์เซ็นต์
  3. ขั้นที่ 3ระบายสีเรียงต่อกัน
  4. ขั้นที่ 4เขียนกำกับว่าหนึ่งช่องเท่ากับ 1%

ตัวอย่างคลาสสิก · Icon array ในการสื่อสารความเสี่ยงทางการแพทย์

งานวิจัยด้านการสื่อสารความเสี่ยงพบว่าคนเข้าใจ "3 คนจาก 100 คน" ได้ดีกว่า "3%" อย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะผู้ที่ไม่ถนัดตัวเลข แพทย์จึงใช้ตารางไอคอนแบบนี้อธิบายความเสี่ยงของการรักษาให้ผู้ป่วยตัดสินใจ

Harding Center for Risk Literacy · Fact boxes ↗

02อธิบายภาษาคนเข้าใจง่าย ๆ

ปัญหาของกราฟวงกลมคือเราอ่านค่าจากมุม ซึ่งสายตาทำได้แย่ ปัญหาของกราฟแท่งคือมันไม่สื่อความเป็น "ส่วนหนึ่งของทั้งหมด" ได้ทันที

Waffle chart แก้ทั้งสองข้อด้วยการใช้ตาราง 100 ช่อง ตารางสื่อความเป็นทั้งหมดได้ชัด และการนับช่องเป็นสิ่งที่คนทำได้แม่นกว่าการประเมินมุมมาก

ผลพลอยได้ที่สำคัญคือความเข้าใจ การบอกว่า "23 คนจาก 100 คน" เข้าใจง่ายกว่า "23%" สำหรับคนจำนวนมาก โดยเฉพาะเมื่อพูดถึงความเสี่ยงหรือโอกาส

ข้อจำกัดคือความละเอียด เพราะมี 100 ช่อง ค่าจึงถูกปัดเป็นจำนวนเต็มเปอร์เซ็นต์ ส่วนที่คิดเป็น 0.4% จะหายไปเลย ต้องเขียนค่าจริงกำกับ

อีกข้อคือจำนวนส่วน ถ้ามีเกิน 4-5 ส่วน ช่องของส่วนเล็กจะกระจัดกระจายจนนับยาก และสีจะเกินที่คนตาบอดสีแยกได้

03ข้อมูลที่ต้องใช้

รูปทรงของข้อมูลตารางแบบยาว (หนึ่งแถวหนึ่งสังเกต)
จำนวนมิติที่เข้ารหัสได้2 มิติ
จำนวนแถวที่เหมาะ2–4 ส่วนขั้นต่ำ 2 แถว
เส้นฐานศูนย์ไม่เกี่ยวข้องเป็นการนับช่อง ไม่มีแกนค่า

คอลัมน์ที่ต้องเตรียม

คอลัมน์ทำหน้าที่ชนิดเข้ารหัสด้วยจำนวนค่าที่เหมาะหมายเหตุ
categoryส่วนย่อยหมวดหมู่color2–5 ส่วนเกิน 5 ส่วนช่องจะกระจัดกระจายจนนับยาก
valueปริมาณตัวเลขต่อเนื่องareaบวกเท่านั้นค่าจะถูกปัดเป็นจำนวนช่องเต็ม

ต้องเตรียมข้อมูลอย่างไรก่อนวาด

  1. คำนวณเปอร์เซ็นต์ของแต่ละส่วน
  2. ปัดเป็นจำนวนช่องและตรวจว่ารวมกันได้ 100 พอดี
  3. รวมส่วนที่เล็กกว่า 2% เป็น "อื่น ๆ"

ค่าที่หายไป — ส่วนที่ไม่ทราบต้องมีช่องของตัวเองที่ระบายสีต่างออกไป ห้ามปล่อยช่องว่างเพราะจะดูเหมือนตารางไม่ครบ

สเกลของแกน — หนึ่งช่องเท่ากับ 1% เสมอในตาราง 10 คูณ 10 ถ้าใช้จำนวนช่องอื่นต้องเขียนบอกให้ชัด

กราฟจะเริ่มพังเมื่อไร

ส่วนที่เล็กกว่า 1% จะไม่ได้ช่องเลยและหายไปจากภาพ

หน้าตาไฟล์ที่ต้องเตรียม

category,value
กรุงเทพฯ,264
เชียงใหม่,217
…

04อ่านแล้วเห็นอะไร

สิ่งที่เห็นได้จากภาพ

  • สัดส่วนของแต่ละส่วนโดยการนับช่อง
  • ส่วนที่ใหญ่ที่สุด
  • ขนาดของส่วนเล็กที่กราฟวงกลมมองไม่เห็น

สิ่งที่กราฟนี้ตอบไม่ได้

  • ไม่บอกปริมาณจริง บอกได้แค่สัดส่วน
  • ค่าที่ต่ำกว่า 1% หายไปจากภาพเพราะไม่ได้ช่องเลย

อ่านตามลำดับนี้

  1. นับช่องของสีที่สนใจ ซึ่งเท่ากับเปอร์เซ็นต์โดยตรง
  2. ดูว่าสีไหนกินตารางมากที่สุด
  3. อ่านคำกำกับว่าหนึ่งช่องเท่ากับเท่าไร

คำถามที่ตอบได้

  • ส่วนนี้คิดเป็นกี่เปอร์เซ็นต์
  • ถ้ามี 100 คน จะมีกี่คนที่อยู่ในกลุ่มนี้

สัญญาณว่ามีอะไรผิด

  • ช่องรวมกันไม่ได้ 100 พอดี
  • ช่องของส่วนเดียวกันกระจัดกระจายไม่ติดกัน ทำให้นับยาก
  • ไม่บอกยอดรวมจริง

05เหมาะกับการนำเสนอแบบไหน

ผู้ชมที่เหมาะผู้อ่านทั่วไป โดยเฉพาะเมื่อสื่อสารเรื่องความเสี่ยงหรือโอกาส
เวลาที่ผู้ชมต้องใช้ทันที
ขนาดเล็กสุดที่ยังอ่านได้280×280 px
สื่อสารกับคนทั่วไป
สไลด์ผู้บริหาร
สิ่งพิมพ์
มือถือ
รายงานเชิงวิเคราะห์ความละเอียดจำกัดที่ 1% ซึ่งหยาบเกินไปสำหรับงานวิเคราะห์
สำรวจข้อมูลด้วยตัวเองไม่เหมาะกับการสำรวจข้อมูลเพราะปัดค่าไปแล้ว

ทำอย่างไรให้คนอ่านได้ข้อสรุปโดยไม่ต้องบรรยาย

  1. เขียนว่าหนึ่งช่องเท่ากับ 1% และยอดรวมจริงเท่าไร
  2. จัดช่องของสีเดียวกันให้ติดกันเพื่อให้นับง่าย
  3. ติดเปอร์เซ็นต์ไว้ที่ legend

รูปแบบชื่อกราฟที่ควรใช้

<จำนวน> จาก 100 <หน่วย> อยู่ในกลุ่ม <ส่วน>

06เอาไปใช้ต่อ

โค้ดทุกชิ้นอ่านไฟล์ waffle-chart-sample.csv ชุดเดียวกับที่ Playground ใช้ และตัวเลขในโค้ดเปลี่ยนตามค่าที่คุณปรับด้านล่าง

# ติดตั้ง: pip install "matplotlib==3.10.*" "pandas==2.*"
# ดาวน์โหลด waffle-chart-sample.csv จากหน้านี้ แล้ววางไว้ข้างสคริปต์
import matplotlib
matplotlib.use("Agg")   # รันแบบไม่มีหน้าจอ ถ้ารันในเครื่องตัวเองลบบรรทัดนี้ได้
import matplotlib.pyplot as plt
import pandas as pd
import numpy as np

C1, C2, C3 = "#2a78d6", "#eb6834", "#1baf7a"   # palette ของคลัง เปลี่ยนเป็นสีองค์กรได้
INK, SURFACE = "#0b0b0b", "#fcfcfb"

df = pd.read_csv("waffle-chart-sample.csv")
df["value"] = pd.to_numeric(df["value"], errors="coerce")
SLICES = 4   # ← ค่าจาก Playground

fig, ax = plt.subplots(figsize=(7.6, 4.2), facecolor=SURFACE)
ax.set_facecolor(SURFACE)

d = df.sort_values("value", ascending=False).head(SLICES)
total = d["value"].sum()
cells = (d["value"] / total * 100).round().astype(int)
seq = np.concatenate([[i] * n for i, n in enumerate(cells)])[:100]
grid = np.full(100, -1); grid[: len(seq)] = seq
colors = [C1, C2, C3, "#eda100", "#e87ba4", "#9a978f"]
for i, v in enumerate(grid):
    ax.add_patch(plt.Rectangle((i % 10, 9 - i // 10), 0.88, 0.88,
                               color=colors[v % 6] if v >= 0 else "#e6e4de"))
ax.set_xlim(-0.2, 10.2); ax.set_ylim(-0.2, 10.2); ax.set_aspect("equal"); ax.axis("off")
ax.set_title(f"หนึ่งช่อง = 1% · ยอดรวม {total:,.0f}", loc="left")  # ต้องเขียนยอดรวมจริงเสมอ

ax.spines[["top", "right"]].set_visible(False)   # ลดเส้นที่ไม่ได้ให้ข้อมูล
fig.tight_layout()
fig.savefig("waffle-chart.png", dpi=160)
print("เขียน waffle-chart.png แล้ว ·", len(df), "แถว")

ติดตั้ง: pip install "matplotlib==3.10.*" "pandas==2.*" · ทดสอบกับเวอร์ชัน 3.10

07ลองเล่นเพื่อเข้าใจ

ข้อมูลตัวอย่าง · 5 แถว · seed 42● คำนวณใหม่ในเบราว์เซอร์ทันทีที่ปรับค่า
ส่วนที่เหลือจะถูกรวมเป็น "อื่น ๆ"
กรุงเทพฯ · 23.8%ชลบุรี · 20.4%ขอนแก่น · 19.8%เชียงใหม่ · 19.6%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%
กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%กรุงเทพฯ · 23.8%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ชลบุรี · 20.4%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%ขอนแก่น · 19.8%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%เชียงใหม่ · 19.6%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%อื่น ๆ (1 หมวด) · 16.4%หนึ่งช่อง = 1% ของทั้งหมด · 1,107 หน่วย
ส่วนใหญ่ที่สุดกรุงเทพฯ · 48 ช่อง
ช่องทั้งหมด200
คลาดจากการปัด1 ช่อง
ดูข้อมูลเป็นตาราง (5 แถว)
waffle chart 5 ส่วน
ส่วนค่าสัดส่วนจำนวนช่อง
กรุงเทพฯ26423.8%48
ชลบุรี22620.4%41
ขอนแก่น21919.8%40
เชียงใหม่21719.6%39
อื่น ๆ (1 หมวด)18116.4%33

ลองแล้วจะเห็นอะไร

  • จำนวนส่วนก่อนรวมเป็น "อื่น ๆ": เพิ่มจำนวนส่วนแล้วลองนับช่องของส่วนที่เล็กที่สุด จะเห็นว่าพอมีหลายสีการนับเริ่มยากและจุดแข็งของกราฟนี้หายไป

ข้อควรระวัง

  1. ไม่เขียนยอดรวมจริง ทำให้ผู้อ่านได้แต่สัดส่วนโดยไม่รู้ว่าเป็นสัดส่วนของเท่าไร
  2. ใส่เกิน 5 ส่วนจนช่องกระจัดกระจายและนับยาก
  3. ลืมว่าส่วนที่เล็กกว่า 1% จะหายไปจากภาพโดยสิ้นเชิง
  4. จัดช่องของสีเดียวกันไม่ติดกัน ทำให้เสียจุดแข็งเรื่องการนับ

เมื่อไหร่ไม่ควรใช้กราฟนี้

  • ต้องการความละเอียดมากกว่า 1%→ใช้แทน: horizontal-bar หรือ data-table-viz
  • มีมากกว่า 5 ส่วน→ใช้แทน: horizontal-bar
  • ต้องเทียบหลายกลุ่ม→ใช้แทน: percent-stacked-bar

กราฟที่เกี่ยวข้อง

เทคนิคถัดไป · แผนภาพเวนน์