01ภาพรวมของกราฟนี้
Topic stream แสดงสัดส่วนของหัวข้อต่าง ๆ ที่เปลี่ยนไปตามเวลาด้วยแถบซ้อนรอบเส้นกลาง เหมาะกับการเล่าเรื่องว่าความสนใจย้ายจากเรื่องหนึ่งไปอีกเรื่อง แต่แถบที่ไม่มีฐานร่วมทำให้อ่านค่าของแต่ละหัวข้อได้แย่มาก โดยเฉพาะแถบที่อยู่ไกลจากกลาง
เปรียบเทียบให้เห็นภาพ
เหมือนแม่น้ำที่มีสายน้ำหลายสายไหลรวมกัน สายไหนกว้างขึ้นก็แปลว่าน้ำมากขึ้น
ใช้ที่ไหนบ้าง — ติดตามหัวข้อที่ถูกพูดถึงในโซเชียล หมวดข่าวที่ได้รับความสนใจ หรือประเภทคำถามที่เข้าฝ่ายบริการ
สร้างอย่างไร
- ขั้นที่ 1จัดข้อความเข้าหัวข้อด้วยวิธีที่ระบุได้
- ขั้นที่ 2★ จำกัดหัวข้อไม่เกินห้าถึงเจ็ดหัวข้อแล้วยุบที่เหลือเป็นอื่น ๆ
- ขั้นที่ 3เรียงหัวข้อให้ที่ผันผวนน้อยอยู่ใกล้กลาง
- ขั้นที่ 4ใส่ตัวเลขกำกับช่วงที่ต้องการชี้
ตัวอย่างคลาสสิก · ThemeRiver กับการติดตามหัวข้อในเอกสารข่าว
Havre และคณะเสนอ ThemeRiver ในปี 2000 เพื่อติดตามหัวข้อในชุดเอกสารข่าวตามเวลา โดยพบว่ารูปทรงที่ลื่นไหลช่วยให้ผู้ใช้เห็นการเกิดและดับของหัวข้อได้เร็วกว่าตาราง แต่ก็ยอมรับตั้งแต่ต้นว่าการอ่านค่าที่แม่นยำไม่ใช่สิ่งที่รูปแบบนี้ทำได้
02อธิบายภาษาคนเข้าใจง่าย ๆ
เมื่อข้อความมาเป็นกระแสต่อเนื่อง เช่น โพสต์ในโซเชียลหรือคำถามที่เข้าฝ่ายบริการ คำถามที่มีค่าที่สุดคือเรื่องที่คนพูดถึงเปลี่ยนไปอย่างไร
Topic stream ตอบด้วยการวางสัดส่วนของแต่ละหัวข้อเป็นแถบซ้อนกันรอบเส้นกลาง แล้วให้ความหนาเปลี่ยนตามเวลา
การจัดรอบเส้นกลางแทนที่จะวางบนฐานแบนทำให้ภาพดูลื่นไหลและเห็นการเกิดขึ้นและหายไปของหัวข้อได้ชัด ซึ่งเหมาะกับการเล่าเรื่อง
ราคาที่จ่ายคือไม่มีฐานร่วมให้วัด แถบที่อยู่ไกลจากกลางต้องวัดจากขอบที่ขยับขึ้นลงตลอด ทำให้อ่านค่าได้แย่กว่ากราฟเส้นหลายเท่า
ผลที่ตามมาคือภาพนี้ตอบได้ดีเฉพาะคำถามเชิงรูปทรง เช่น หัวข้อนี้โตขึ้นหรือหดลง แต่ตอบไม่ได้ว่าโตขึ้นกี่เปอร์เซ็นต์
และเช่นเดียวกับทุกภาพที่มาจากการจัดหัวข้ออัตโนมัติ หัวข้อที่เห็นเป็นผลจากอัลกอริทึมและจำนวนหัวข้อที่คนกำหนด จึงต้องระบุทั้งสองอย่างเสมอ
03ข้อมูลที่ต้องใช้
คอลัมน์ที่ต้องเตรียม
| คอลัมน์ | ทำหน้าที่ | ชนิด | เข้ารหัสด้วย | จำนวนค่าที่เหมาะ | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|---|---|
date | เวลา | เวลา | x | 10–200 ช่วงเวลา | ต้องเรียงตามเวลา |
series | หัวข้อ | หมวดหมู่ | color | 3–7 หัวข้อ | ★ เกินเจ็ดหัวข้อแล้วแยกสีไม่ออก |
value | ปริมาณ | ตัวเลขต่อเนื่อง | area | บวกเท่านั้น | ความหนาของแถบ |
ต้องเตรียมข้อมูลอย่างไรก่อนวาด
- ★ ระบุอัลกอริทึมจัดหัวข้อและจำนวนหัวข้อที่กำหนด
- ยุบหัวข้อเล็กเป็นกลุ่มอื่น ๆ
- เรียงหัวข้อให้ที่ผันผวนน้อยอยู่ใกล้เส้นกลาง
ค่าที่หายไป — ช่วงเวลาที่ไม่มีข้อมูลต้องเว้นให้เห็น ไม่ใช่ลากข้ามเพราะจะดูเหมือนมีข้อมูลต่อเนื่อง
สเกลของแกน — ความหนาแปรตรงกับปริมาณ และควรระบุว่าแสดงจำนวนจริงหรือสัดส่วน
กราฟจะเริ่มพังเมื่อไร
เกิน 8 หัวข้อ สีแยกไม่ออกและแถบบางเกินไป
หน้าตาไฟล์ที่ต้องเตรียม
date,series,value
2025-01-01,หน้าร้าน,70.7
2025-01-01,เว็บไซต์,53.4
…04อ่านแล้วเห็นอะไร
สิ่งที่เห็นได้จากภาพ
- หัวข้อที่โตขึ้นหรือหดลงตามเวลา
- ช่วงที่หัวข้อใหม่เกิดขึ้น
- การย้ายความสนใจจากหัวข้อหนึ่งไปอีกหัวข้อ
- ช่วงที่ปริมาณรวมพุ่งขึ้น
สิ่งที่กราฟนี้ตอบไม่ได้
- ★ ค่าของหัวข้อที่อยู่ไกลจากเส้นกลาง เพราะไม่มีฐานร่วมให้วัด
- ปริมาณรวมที่แน่นอนในแต่ละช่วง
- ว่าหัวข้อที่เห็นสะท้อนความจริงหรือเป็นผลของอัลกอริทึม
อ่านตามลำดับนี้
- ดูความหนาของแถบที่สนใจว่าเปลี่ยนไปอย่างไร
- มองหาแถบที่เพิ่งเกิดขึ้นหรือหายไป
- ใช้การชี้เพื่ออ่านค่าที่แน่นอน
คำถามที่ตอบได้
- เรื่องที่คนพูดถึงเปลี่ยนไปอย่างไร
- หัวข้อไหนกำลังโต
- มีหัวข้อใหม่เกิดขึ้นตอนไหน
สัญญาณว่ามีอะไรผิด
- มีหัวข้อมากกว่าเจ็ดหัวข้อ
- ไม่ระบุวิธีจัดหัวข้อ
- เรียงหัวข้อโดยไม่คำนึงถึงความผันผวน
- ใช้ตอบคำถามเชิงตัวเลข
05เหมาะกับการนำเสนอแบบไหน
ทำอย่างไรให้คนอ่านได้ข้อสรุปโดยไม่ต้องบรรยาย
- ★ ติดชื่อหัวข้อบนแถบโดยตรงแทนคำอธิบายสีแยก
- ระบุอัลกอริทึมและจำนวนหัวข้อ
- เขียนเหตุการณ์สำคัญกำกับช่วงที่รูปทรงเปลี่ยน
รูปแบบชื่อกราฟที่ควรใช้
หัวข้อที่ถูกพูดถึงระหว่าง <ช่วงเวลา> โดย <หัวข้อ> โตขึ้นมากที่สุด
06เอาไปใช้ต่อ
โค้ดทุกชิ้นอ่านไฟล์ topic-stream-sample.csv ชุดเดียวกับที่ Playground ใช้ และตัวเลขในโค้ดเปลี่ยนตามค่าที่คุณปรับด้านล่าง
# ติดตั้ง: pip install "matplotlib==3.10.*" "pandas==2.*"
# ดาวน์โหลด topic-stream-sample.csv จากหน้านี้ แล้ววางไว้ข้างสคริปต์
import matplotlib
matplotlib.use("Agg") # รันแบบไม่มีหน้าจอ ถ้ารันในเครื่องตัวเองลบบรรทัดนี้ได้
import matplotlib.pyplot as plt
import pandas as pd
import numpy as np
C1, C2, C3 = "#2a78d6", "#eb6834", "#1baf7a" # palette ของคลัง เปลี่ยนเป็นสีองค์กรได้
INK, SURFACE = "#0b0b0b", "#fcfcfb"
df = pd.read_csv("topic-stream-sample.csv")
df["value"] = pd.to_numeric(df["value"], errors="coerce")
NOTE = "baseline" # ← ค่าจาก Playground
fig, ax = plt.subplots(figsize=(7.6, 4.2), facecolor=SURFACE)
ax.set_facecolor(SURFACE)
piv = df.pivot_table(index="date", columns="series", values="value", aggfunc="sum").fillna(0)
order = piv.std().sort_values().index # ผันผวนน้อยอยู่ใกล้กลาง
piv = piv[order]
ax.stackplot(piv.index, piv.T.values, labels=piv.columns,
colors=PALETTE[:len(piv.columns)], baseline="wiggle", alpha=0.9)
ax.legend(loc="upper left", frameon=False, ncol=3, fontsize=9)
ax.set_yticks([]) # ★ แกน y ไม่มีความหมายในรูปแบบนี้
ax.set_title("ความหนา = ปริมาณ · ไม่มีฐานร่วมให้วัด", loc="left", fontsize=9)
ax.spines[["top", "right"]].set_visible(False) # ลดเส้นที่ไม่ได้ให้ข้อมูล
fig.tight_layout()
fig.savefig("topic-stream.png", dpi=160)
print("เขียน topic-stream.png แล้ว ·", len(df), "แถว")07ลองเล่นเพื่อเข้าใจ
แถบที่อยู่กลางอ่านง่ายกว่าแถบที่อยู่ขอบ เพราะขอบล่างของมันไม่เรียบ
ดูข้อมูลเป็นตาราง (26 แถว)
| ช่วงเวลา | หน้าร้าน | เว็บไซต์ | แอป |
|---|---|---|---|
| 2025-01-01 | 70.7 | 53.4 | 31.7 |
| 2025-01-08 | 71.3 | 56.1 | 31.8 |
| 2025-01-15 | 68.6 | 58.6 | 31.6 |
| 2025-01-22 | 69.3 | 57.8 | 35.5 |
| 2025-01-29 | 64.7 | 60.9 | 41.4 |
| 2025-02-05 | 64.9 | 65.0 | 40.1 |
| 2025-02-12 | 62.2 | 67.2 | 40.9 |
| 2025-02-19 | 64.4 | 67.5 | 44.3 |
| 2025-02-26 | 63.0 | 65.4 | 48.8 |
| 2025-03-05 | 62.4 | 65.7 | 52.9 |
| 2025-03-12 | 62.3 | 68.5 | 51.8 |
| 2025-03-19 | 63.3 | 72.2 | 51.1 |
| 2025-03-26 | 63.3 | 72.4 | 50.1 |
| 2025-04-02 | 60.2 | 70.8 | 52.2 |
| 2025-04-09 | 56.1 | 73.0 | 56.5 |
| 2025-04-16 | 59.6 | 77.2 | 61.7 |
| 2025-04-23 | 60.1 | 78.0 | 66.8 |
| 2025-04-30 | 58.7 | 80.2 | 67.6 |
| 2025-05-07 | 59.6 | 81.7 | 70.1 |
| 2025-05-14 | 61.8 | 80.9 | 73.8 |
| 2025-05-21 | 60.8 | 78.4 | 73.7 |
| 2025-05-28 | 60.1 | 80.1 | 75.3 |
| 2025-06-04 | 57.9 | 82.6 | 77.7 |
| 2025-06-11 | 56.0 | 83.7 | 78.3 |
| 2025-06-18 | 57.0 | 86.8 | 79.8 |
| 2025-06-25 | 58.3 | 83.5 | 84.4 |
ลองแล้วจะเห็นอะไร
- สังเกตอะไร: ลองอ่านค่าของแถบบนสุด จะพบว่าต้องวัดจากขอบที่ขยับตลอด — นี่คือเหตุผลที่กราฟเส้นอ่านค่าได้ดีกว่ามาก
ข้อควรระวัง
- ใช้ตอบคำถามเชิงตัวเลข ทั้งที่แถบไม่มีฐานร่วม
- แสดงหัวข้อมากเกินเจ็ดหัวข้อจนแยกสีไม่ออก
- ไม่ระบุว่าจัดหัวข้อด้วยอัลกอริทึมอะไรและกำหนดกี่หัวข้อ
- เรียงหัวข้อแบบสุ่ม ทำให้หัวข้อที่ผันผวนอยู่ไกลจากกลางและบิดแถบอื่นทั้งหมด
เมื่อไหร่ไม่ควรใช้กราฟนี้
- ต้องอ่านค่าของแต่ละหัวข้อ→ใช้แทน: multi-line-chart หรือ small-multiples
- สนใจสัดส่วนต่อทั้งหมด→ใช้แทน: percent-stacked-area
- มีช่วงเวลาเดียว→ใช้แทน: word-frequency-bar