มุมมองคำในบริบทKWIC View

01ภาพรวมของกราฟนี้

KWIC view เรียงทุกครั้งที่คำค้นปรากฏโดยจัดคำค้นให้ตรงกันกลางคอลัมน์ ทำให้เห็นรูปแบบของคำที่อยู่รอบและตีความความหมายจริงได้ ซึ่งเป็นสิ่งที่การนับความถี่ทำไม่ได้เลย แลกกับการที่ดูได้ทีละคำและใช้พื้นที่มาก

ใช้ที่ไหนบ้าง — ตรวจว่าคำที่พบบ่อยในรีวิวถูกใช้ในแง่บวกหรือลบ ตรวจสอบผลการวิเคราะห์อัตโนมัติ หรือศึกษาการใช้ภาษาจริง

สร้างอย่างไร

1. ขั้นที่ 1เลือกคำค้นจากผลการนับความถี่
2. ขั้นที่ 2ดึงทุกครั้งที่ปรากฏพร้อมบริบทซ้ายขวาที่กำหนด
3. ขั้นที่ 3จัดคำค้นให้ตรงกันเป็นคอลัมน์กลาง
4. ขั้นที่ 4เรียงตามคำที่อยู่ติดกันเพื่อให้รูปแบบปรากฏ

02อธิบายภาษาคนเข้าใจง่าย ๆ

การนับความถี่บอกว่าคำไหนพบบ่อย แต่ไม่บอกว่าคำนั้นถูกใช้อย่างไร ซึ่งเป็นช่องว่างที่ทำให้ตีความผิดได้ง่ายมาก

ตัวอย่างที่ชัดคือคำว่า "ราคา" ที่ติดอันดับต้นในรีวิว ซึ่งอาจมาจาก "ราคาคุ้มมาก" หรือ "ราคาแพงเกินไป" ที่ความหมายตรงข้ามกันโดยสิ้นเชิง

KWIC view แก้ด้วยการแสดงทุกครั้งที่คำนั้นปรากฏพร้อมคำที่อยู่รอบ โดยจัดคำค้นให้ตรงกันเป็นคอลัมน์กลาง

การจัดให้ตรงกันคือหัวใจ เพราะมันทำให้รูปแบบปรากฏเป็นแนวตั้ง ถ้าคำว่า "ไม่" ปรากฏก่อนคำค้นบ่อย ๆ ก็จะเห็นเป็นเสาชัดเจนทันที

ข้อดีที่สำคัญคือมันเป็นเครื่องมือตรวจสอบ ผลจากการวิเคราะห์อัตโนมัติควรถูกสุ่มมาดูด้วยวิธีนี้เสมอก่อนเชื่อ

ข้อจำกัดคือดูได้ทีละคำและใช้พื้นที่มาก จึงเป็นเครื่องมือสำหรับเจาะลึกหลังจากรู้แล้วว่าจะดูคำไหน ไม่ใช่เครื่องมือสำรวจภาพรวม

03ข้อมูลที่ต้องใช้

คอลัมน์ที่ต้องเตรียม

ต้องเตรียมข้อมูลอย่างไรก่อนวาด

1. เลือกความกว้างของบริบทซ้ายขวา
2. ★ ถ้าสุ่มตัวอย่างมาแสดงต้องระบุว่าสุ่มจากทั้งหมดกี่ครั้ง
3. เรียงตามคำที่อยู่ติดกันเพื่อให้รูปแบบปรากฏ

ค่าที่หายไป — ครั้งที่อยู่ต้นหรือท้ายข้อความจะมีบริบทไม่ครบ ต้องแสดงตามจริงไม่ใช่ตัดทิ้ง

สเกลของแกน — ไม่มีสเกล แต่ความกว้างของบริบทต้องเท่ากันทุกบรรทัดเพื่อให้เทียบกันได้

หน้าตาไฟล์ที่ต้องเตรียม

word,count
ส่งเร็ว,331
ราคา,179
…

04อ่านแล้วเห็นอะไร

อ่านตามลำดับนี้

1. กวาดสายตาลงคอลัมน์กลางเพื่อยืนยันว่าจัดตรงกัน
2. มองหาคำที่ซ้ำกันในคอลัมน์ซ้ายหรือขวา
3. อ่านบรรทัดที่ผิดจากรูปแบบเพื่อดูกรณียกเว้น

05เหมาะกับการนำเสนอแบบไหน

ทำอย่างไรให้คนอ่านได้ข้อสรุปโดยไม่ต้องบรรยาย

1. ★ เน้นคำค้นด้วยสีหรือตัวหนาให้เด่นชัด
2. ระบุว่าแสดงกี่ครั้งจากทั้งหมดกี่ครั้ง
3. ทำเครื่องหมายบรรทัดที่เป็นตัวอย่างสำคัญ

06เอาไปใช้ต่อ

โค้ดทุกชิ้นอ่านไฟล์ kwic-view-sample.csv ชุดเดียวกับที่ Playground ใช้ และตัวเลขในโค้ดเปลี่ยนตามค่าที่คุณปรับด้านล่าง

# ติดตั้ง: pip install "matplotlib==3.10.*" "pandas==2.*"
# ดาวน์โหลด kwic-view-sample.csv จากหน้านี้ แล้ววางไว้ข้างสคริปต์
import matplotlib
matplotlib.use("Agg")   # รันแบบไม่มีหน้าจอ ถ้ารันในเครื่องตัวเองลบบรรทัดนี้ได้
import matplotlib.pyplot as plt
import pandas as pd
import re
import pandas as pd

C1, C2, C3 = "#2a78d6", "#eb6834", "#1baf7a"   # palette ของคลัง เปลี่ยนเป็นสีองค์กรได้
INK, SURFACE = "#0b0b0b", "#fcfcfb"

df = pd.read_csv("kwic-view-sample.csv")
df["count"] = pd.to_numeric(df["count"], errors="coerce")
NOTE = "align"   # ← ค่าจาก Playground

fig, ax = plt.subplots(figsize=(7.6, 4.2), facecolor=SURFACE)
ax.set_facecolor(SURFACE)

# KWIC เป็นการแสดงข้อความ ไม่ใช่กราฟ — สร้างเป็นตารางแล้วพิมพ์หรือ render เป็น HTML
KEYWORD, WIDTH = "ราคา", 40
lines = []
for doc in documents:
    for m in re.finditer(re.escape(KEYWORD), doc):
        left = doc[max(0, m.start() - WIDTH):m.start()].rjust(WIDTH)
        right = doc[m.end():m.end() + WIDTH].ljust(WIDTH)
        lines.append({"ซ้าย": left, "คำค้น": KEYWORD, "ขวา": right})
kwic = pd.DataFrame(lines).sort_values("ขวา")     # เรียงตามบริบทขวา
ax.axis("off")
for i, r in enumerate(kwic.head(20).itertuples()):
    ax.text(0.0, 1 - i * 0.05, r.ซ้าย, ha="right", family="monospace", fontsize=8,
            transform=ax.transAxes)
    ax.text(0.0, 1 - i * 0.05, f" {KEYWORD} ", ha="left", family="monospace",
            fontsize=8, color=C1, weight="bold", transform=ax.transAxes)
    ax.text(0.14, 1 - i * 0.05, r.ขวา, ha="left", family="monospace", fontsize=8,
            transform=ax.transAxes)

ax.spines[["top", "right"]].set_visible(False)   # ลดเส้นที่ไม่ได้ให้ข้อมูล
fig.tight_layout()
fig.savefig("kwic-view.png", dpi=160)
print("เขียน kwic-view.png แล้ว ·", len(df), "แถว")

ติดตั้ง: pip install "matplotlib==3.10.*" "pandas==2.*" · ทดสอบกับเวอร์ชัน 3.10

07ลองเล่นเพื่อเข้าใจ

ข้อควรระวัง

1. ไม่จัดคำค้นให้ตรงกัน ซึ่งทำให้รูปแบบแนวตั้งหายไปหมด
2. ไม่ระบุว่าแสดงกี่ครั้งจากทั้งหมด ทำให้ผู้อ่านคิดว่าเห็นครบแล้ว
3. ใช้บริบทแคบเกินไปจนตีความไม่ได้
4. ใช้เป็นเครื่องมือสำรวจภาพรวม ทั้งที่ดูได้ทีละคำ

เมื่อไหร่ไม่ควรใช้กราฟนี้

• ต้องการภาพรวมของคำทั้งชุด→ใช้แทน: word-frequency-bar
• ต้องเทียบระหว่างกลุ่มเอกสาร→ใช้แทน: term-document-heatmap
• สนใจแนวโน้มตามเวลา→ใช้แทน: topic-stream

กราฟที่เกี่ยวข้อง