01ภาพรวมของกราฟนี้
Sentiment diverging bar วางระดับความเห็นเชิงลบไปทางซ้ายและเชิงบวกไปทางขวาจากเส้นกลาง ทำให้เทียบสมดุลของสองฝั่งได้ทันที ประเด็นที่ต้องตัดสินใจและระบุเสมอคือจะวางระดับกลางไว้อย่างไร เพราะการแบ่งครึ่งกับการวางไว้ฝั่งเดียวให้ภาพต่างกันมาก
เปรียบเทียบให้เห็นภาพ
เหมือนตาชั่งที่วางของหนักสองฝั่ง ซึ่งเห็นทันทีว่าฝั่งไหนหนักกว่า
ใช้ที่ไหนบ้าง — ผลสำรวจความพึงพอใจ ความเห็นต่อนโยบาย หรือผลการวิเคราะห์อารมณ์จากรีวิว
สร้างอย่างไร
- ขั้นที่ 1จัดระดับความเห็นให้เรียงตามลำดับจริง
- ขั้นที่ 2★ ตัดสินใจว่าจะจัดการระดับกลางอย่างไรและระบุไว้
- ขั้นที่ 3จัดให้เส้นกลางตรงกันทุกแถว
- ขั้นที่ 4ใช้สีสองขั้วที่มีกลางเป็นสีกลาง
ตัวอย่างคลาสสิก · การถกเถียงเรื่องวิธีแสดงข้อมูลสเกลลิเคิร์ต
นักวิเคราะห์ผลสำรวจถกเถียงกันมานานว่าควรจัดการระดับกลางอย่างไร บางฝ่ายบอกให้แบ่งครึ่ง บางฝ่ายบอกให้แยกออกไปต่างหากเพราะมันไม่ใช่ทั้งบวกและลบ ข้อสรุปที่ทุกฝ่ายเห็นตรงกันคือไม่ว่าจะเลือกวิธีไหน สิ่งที่สำคัญที่สุดคือระบุให้ชัดว่าใช้วิธีไหน
02อธิบายภาษาคนเข้าใจง่าย ๆ
ข้อมูลความเห็นมักมาเป็นสเกลที่มีลำดับ เช่น แย่มาก แย่ เฉย ๆ ดี ดีมาก ซึ่งมีทิศทางชัดเจนจากลบไปบวก
กราฟแท่งซ้อนธรรมดาแสดงสัดส่วนได้ แต่ทุกแถวเริ่มจากขอบซ้ายเหมือนกัน ทำให้เทียบว่าฝั่งไหนหนักกว่าต้องคำนวณในหัว
Sentiment diverging bar แก้ด้วยการย้ายจุดเริ่มต้น โดยให้ระดับเชิงลบยื่นไปทางซ้ายและเชิงบวกยื่นไปทางขวาจากเส้นกลางร่วม
ผลคือคำถามที่สำคัญที่สุดอย่างข้อไหนได้รับความเห็นบวกมากกว่าลบ ตอบได้ด้วยการมองเส้นกลางครั้งเดียว
ประเด็นที่ต้องตัดสินใจและมักถูกละเลยคือระดับกลางอย่าง "เฉย ๆ" จะวางไว้ตรงไหน วิธีที่ใช้กันคือแบ่งครึ่งไว้สองฝั่ง หรือวางไว้ฝั่งเดียว หรือแยกออกไปเป็นแถบต่างหาก
ทั้งสามวิธีให้ภาพที่ต่างกันพอสมควร และวิธีที่ซื่อสัตย์ที่สุดคือเลือกวิธีใดวิธีหนึ่งแล้วระบุให้ชัด ไม่ใช่เลือกวิธีที่ทำให้ผลออกมาดูดีที่สุด
03ข้อมูลที่ต้องใช้
คอลัมน์ที่ต้องเตรียม
| คอลัมน์ | ทำหน้าที่ | ชนิด | เข้ารหัสด้วย | จำนวนค่าที่เหมาะ | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|---|---|
item | หัวข้อที่ถาม | หมวดหมู่ | y | 3–20 หัวข้อ | วางแนวนอนเพื่อให้อ่านคำถามได้ |
level | ระดับความเห็น | มีลำดับ | color | 3–7 ระดับ | ★ ต้องเรียงตามลำดับจริง |
share | สัดส่วน | ตัวเลขต่อเนื่อง | length | รวมได้ 100 ต่อหัวข้อ | ความยาวของแต่ละส่วน |
ต้องเตรียมข้อมูลอย่างไรก่อนวาด
- ★ ตัดสินใจและบันทึกว่าจะจัดการระดับกลางอย่างไร
- ตรวจว่าสัดส่วนรวมได้ร้อยทุกหัวข้อ
- เรียงหัวข้อตามสัดส่วนฝั่งบวกเพื่อให้อ่านง่าย
ค่าที่หายไป — ผู้ไม่ตอบต้องแยกออกและรายงานจำนวน ไม่ใช่นับรวมเป็นเฉย ๆ
สเกลของแกน — ควรใช้สัดส่วนเป็นเปอร์เซ็นต์ และถ้าจำนวนผู้ตอบต่างกันมากต้องเขียนกำกับทุกแถว
กราฟจะเริ่มพังเมื่อไร
เกิน 7 ระดับ สีแยกไม่ออกและแต่ละส่วนบางเกินไป
หน้าตาไฟล์ที่ต้องเตรียม
item,level,share
ความเร็วในการส่ง,แย่มาก,11.7
ความเร็วในการส่ง,แย่,15.5
…04อ่านแล้วเห็นอะไร
สิ่งที่เห็นได้จากภาพ
- หัวข้อที่ได้ความเห็นบวกมากกว่าลบชัดเจน
- หัวข้อที่ความเห็นแตกเป็นสองขั้ว
- หัวข้อที่คนส่วนใหญ่เฉย ๆ
- ระดับสุดขั้วที่มีสัดส่วนสูงผิดปกติ
สิ่งที่กราฟนี้ตอบไม่ได้
- ★ เทียบสัดส่วนของระดับที่อยู่ปลายแถบได้ยาก เพราะไม่มีฐานร่วม
- ว่าภาพจะต่างไปแค่ไหนถ้าจัดการระดับกลางอีกแบบ
- เหตุผลเบื้องหลังความเห็น
อ่านตามลำดับนี้
- ดูเส้นกลางแล้วเทียบว่าฝั่งไหนยาวกว่า
- ดูระดับสุดขั้วทั้งสองข้างซึ่งมักสำคัญที่สุด
- ตรวจว่าจัดการระดับกลางอย่างไร
คำถามที่ตอบได้
- หัวข้อไหนได้ความเห็นดีที่สุด
- มีหัวข้อไหนที่ความเห็นแตกเป็นสองขั้ว
- สัดส่วนคนที่ไม่พอใจมากมีเท่าไร
สัญญาณว่ามีอะไรผิด
- ไม่ระบุวิธีจัดการระดับกลาง
- ใช้สีที่ไม่มีลำดับกับสเกลที่มีลำดับ
- ไม่เขียนจำนวนผู้ตอบของแต่ละหัวข้อ
05เหมาะกับการนำเสนอแบบไหน
ทำอย่างไรให้คนอ่านได้ข้อสรุปโดยไม่ต้องบรรยาย
- ★ ระบุวิธีจัดการระดับกลางไว้ในคำอธิบาย
- เขียนสัดส่วนรวมของฝั่งบวกและฝั่งลบไว้ปลายแถบ
- เขียนจำนวนผู้ตอบกำกับทุกหัวข้อ
รูปแบบชื่อกราฟที่ควรใช้
<หัวข้อ> ได้ความเห็นบวก <เปอร์เซ็นต์> ซึ่งสูงที่สุดในทุกหัวข้อ
06เอาไปใช้ต่อ
โค้ดทุกชิ้นอ่านไฟล์ sentiment-diverging-sample.csv ชุดเดียวกับที่ Playground ใช้ และตัวเลขในโค้ดเปลี่ยนตามค่าที่คุณปรับด้านล่าง
# ติดตั้ง: pip install "matplotlib==3.10.*" "pandas==2.*"
# ดาวน์โหลด sentiment-diverging-sample.csv จากหน้านี้ แล้ววางไว้ข้างสคริปต์
import matplotlib
matplotlib.use("Agg") # รันแบบไม่มีหน้าจอ ถ้ารันในเครื่องตัวเองลบบรรทัดนี้ได้
import matplotlib.pyplot as plt
import pandas as pd
import numpy as np
C1, C2, C3 = "#2a78d6", "#eb6834", "#1baf7a" # palette ของคลัง เปลี่ยนเป็นสีองค์กรได้
INK, SURFACE = "#0b0b0b", "#fcfcfb"
df = pd.read_csv("sentiment-diverging-sample.csv")
df["share"] = pd.to_numeric(df["share"], errors="coerce")
NOTE = "center" # ← ค่าจาก Playground
fig, ax = plt.subplots(figsize=(7.6, 4.2), facecolor=SURFACE)
ax.set_facecolor(SURFACE)
levels = ["แย่มาก", "แย่", "เฉย ๆ", "ดี", "ดีมาก"]
piv = df.pivot_table(index="item", columns="level", values="share").fillna(0)[levels]
piv = piv.div(piv.sum(axis=1), axis=0) * 100
# ★ วิธีที่ใช้: แบ่ง "เฉย ๆ" ครึ่งหนึ่งไปแต่ละฝั่ง
offset = piv[["แย่มาก", "แย่"]].sum(axis=1) + piv["เฉย ๆ"] / 2
piv = piv.loc[(100 - offset).sort_values().index]
colors = ["#c0392b", "#e8896f", "#d6d3cc", "#7fbf9a", "#1baf7a"]
left = -offset.loc[piv.index]
for lv, c in zip(levels, colors):
ax.barh(piv.index, piv[lv], left=left, color=c, label=lv, height=0.68)
left = left + piv[lv]
ax.axvline(0, color="#22201c", linewidth=1.4) # เส้นกลางคือหัวใจ
ax.set_xlabel("สัดส่วน (%)")
ax.legend(ncol=5, frameon=False, bbox_to_anchor=(0.5, 1.12), loc="center")
ax.spines[["top", "right"]].set_visible(False) # ลดเส้นที่ไม่ได้ให้ข้อมูล
fig.tight_layout()
fig.savefig("sentiment-diverging.png", dpi=160)
print("เขียน sentiment-diverging.png แล้ว ·", len(df), "แถว")07ลองเล่นเพื่อเข้าใจ
ความเห็น "เฉย ๆ" ถูกแบ่งครึ่งไว้สองฝั่งของเส้นกลาง — ต้องบอกวิธีนี้ใน caption ไม่อย่างนั้นคนอ่านจะนับผิด
ดูข้อมูลเป็นตาราง (5 แถว)
| หัวข้อ | แย่มาก | แย่ | เฉย ๆ | ดี | ดีมาก | % ด้านลบ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ความเร็วในการส่ง | 9.8% | 12.9% | 21.4% | 25.3% | 30.6% | 33.4% |
| คุณภาพสินค้า | 12.7% | 18.3% | 22.3% | 20.4% | 26.3% | 42.1% |
| ราคา | 11.2% | 15.5% | 21.1% | 23.1% | 29.1% | 37.3% |
| การตอบแชท | 6.2% | 15.9% | 19.0% | 28.6% | 30.3% | 31.6% |
| ขั้นตอนการคืนของ | 6.5% | 8.9% | 23.7% | 27.3% | 33.5% | 27.3% |
ลองแล้วจะเห็นอะไร
- สังเกตอะไร: ลองจินตนาการว่าย้ายระดับกลางไปฝั่งลบทั้งหมด อันดับของหัวข้อจะเปลี่ยนได้เลย — จึงต้องระบุวิธีที่ใช้เสมอ
ข้อควรระวัง
- ★ ไม่ระบุวิธีจัดการระดับกลาง ทั้งที่มันเปลี่ยนอันดับของหัวข้อได้
- ใช้สีที่ไม่มีลำดับกับสเกลที่มีลำดับ ทำให้ผู้อ่านเรียงระดับในหัวไม่ได้
- นับผู้ไม่ตอบรวมเป็นเฉย ๆ ซึ่งเป็นคนละเรื่องกัน
- ไม่เขียนจำนวนผู้ตอบ ทำให้หัวข้อที่มีคนตอบสิบคนดูน่าเชื่อเท่าหัวข้อที่มีพันคน
เมื่อไหร่ไม่ควรใช้กราฟนี้
- สเกลไม่มีสองขั้ว เช่น หมวดหมู่ธรรมดา→ใช้แทน: percent-stacked-bar
- มีหัวข้อเดียว→ใช้แทน: bar-chart
- สนใจการเปลี่ยนแปลงตามเวลา→ใช้แทน: multi-line-chart