กราฟแท่งกลุ่มGrouped Bar Chart

01ภาพรวมของกราฟนี้

Grouped bar chart แบ่งข้อมูลด้วยสองตัวแปรหมวดหมู่พร้อมกัน ตัวหนึ่งกำหนดกลุ่มบนแกน อีกตัวกำหนดสีของแท่งที่วางเรียงกันในกลุ่ม ทำให้เทียบ "ภายในกลุ่มเดียวกัน" ได้แม่นที่สุด เพราะแท่งเริ่มจากเส้นฐานเดียวกันและอยู่ติดกัน

ใช้ที่ไหนบ้าง — เทียบยอดขายรายช่องทางในแต่ละภูมิภาค คะแนนก่อนและหลังของแต่ละห้อง หรือผลสำรวจแยกตามเพศในแต่ละช่วงอายุ

สร้างอย่างไร

1. ขั้นที่ 1เลือกตัวแปรหมวดสองตัว
2. ขั้นที่ 2ตัดสินใจว่าตัวไหนอยู่แกน ตัวไหนเป็นสี
3. ขั้นที่ 3วาดแท่งเรียงกันภายในกลุ่ม
4. ขั้นที่ 4ใส่ legend และป้ายกำกับ

02อธิบายภาษาคนเข้าใจง่าย ๆ

บางครั้งข้อมูลมีสองมิติที่เป็นหมวดหมู่ เช่น ยอดขายที่แยกทั้งตามภูมิภาคและตามช่องทาง ถ้าวาดกราฟแท่งธรรมดาเราต้องเลือกดูแค่มิติเดียว แต่ grouped bar ให้เห็นทั้งสองพร้อมกัน

วิธีทำคือเอาภูมิภาคเป็นกลุ่มบนแกนนอน แล้วภายในแต่ละภูมิภาคก็วางแท่งของแต่ละช่องทางเรียงติดกัน แท่งของช่องทางเดียวกันใช้สีเดียวกันทุกกลุ่ม คนอ่านจึงตามสีไปได้ตลอดกราฟ

สิ่งที่ต้องตัดสินใจและสำคัญกว่าที่คิดคือ ตัวแปรไหนควรอยู่แกนและตัวไหนควรเป็นสี กฎง่าย ๆ คือ ให้ตัวแปรที่คุณอยากให้คนเทียบกันมากที่สุดอยู่ "ติดกัน" เพราะของที่วางติดกันเทียบได้แม่นกว่าของที่อยู่ห่างกัน

ข้อจำกัดที่หนีไม่พ้นคือจำนวนแท่ง ถ้ามี 6 ภูมิภาค × 5 ช่องทาง จะได้ 30 แท่งเบียดกันจนบางและอ่านไม่ออก ในทางปฏิบัติควรคุมไว้ที่ประมาณ 4 กลุ่ม × 3-4 หมวดย่อย ถ้าเกินนี้ให้แยกเป็นกราฟย่อยหลายอันแทน

ถ้าคำถามคือ "ยอดรวมของแต่ละภูมิภาคเป็นเท่าไร" กราฟแบบนี้ตอบไม่ได้เพราะไม่มีแท่งรวม ต้องเปลี่ยนไปใช้แท่งซ้อน ภาพจำคือ แท่งกลุ่มตอบเรื่อง "เทียบส่วนย่อย" ส่วนแท่งซ้อนตอบเรื่อง "ยอดรวม"

03ข้อมูลที่ต้องใช้

คอลัมน์ที่ต้องเตรียม

ต้องเตรียมข้อมูลอย่างไรก่อนวาด

1. ทำให้ทุกคู่กลุ่ม×หมวดย่อยมีค่าครบ เติมศูนย์หรือทำเครื่องหมายว่าไม่มีข้อมูล
2. ตัดสินใจว่าตัวแปรไหนอยู่แกน ตัวไหนเป็นสี ตามสิ่งที่อยากให้เทียบ
3. กำหนดลำดับของหมวดย่อยให้คงที่ทุกกลุ่ม

ค่าที่หายไป — คู่ที่ไม่มีข้อมูลต้องเว้นที่ว่างไว้ ไม่ใช่เลื่อนแท่งอื่นมาแทน เพราะตำแหน่งของแท่งในกลุ่มคือตัวบอกว่าเป็นหมวดย่อยไหน

สเกลของแกน — linear เริ่มที่ศูนย์เท่านั้น ห้ามใช้ log

หน้าตาไฟล์ที่ต้องเตรียม

category,group,value
เหนือ,หน้าร้าน,91
เหนือ,เว็บไซต์,93
…

04อ่านแล้วเห็นอะไร

อ่านตามลำดับนี้

1. ดูทีละกลุ่มก่อน ว่าภายในกลุ่มเรียงลำดับอย่างไร
2. เทียบรูปแบบระหว่างกลุ่มว่าเหมือนหรือต่าง
3. หากลุ่มที่รูปแบบกลับด้านจากกลุ่มอื่น
4. ใช้ legend ยืนยันว่าสีไหนคือหมวดย่อยไหน

05เหมาะกับการนำเสนอแบบไหน

ทำอย่างไรให้คนอ่านได้ข้อสรุปโดยไม่ต้องบรรยาย

1. ใช้ direct label บนแท่งเมื่อมีหมวดย่อยตั้งแต่ 4 ขึ้นไป เพราะสีอย่างเดียวไม่พอ
2. เน้นกลุ่มที่รูปแบบผิดปกติด้วยกรอบหรือลูกศร
3. เรียงกลุ่มบนแกนตามค่ารวมเพื่อให้เห็นแนวโน้ม

06เอาไปใช้ต่อ

โค้ดทุกชิ้นอ่านไฟล์ grouped-bar-sample.csv ชุดเดียวกับที่ Playground ใช้ และตัวเลขในโค้ดเปลี่ยนตามค่าที่คุณปรับด้านล่าง

# ติดตั้ง: pip install "matplotlib==3.10.*" "pandas==2.*"
# ดาวน์โหลด grouped-bar-sample.csv จากหน้านี้ แล้ววางไว้ข้างสคริปต์
import matplotlib
matplotlib.use("Agg")   # รันแบบไม่มีหน้าจอ ถ้ารันในเครื่องตัวเองลบบรรทัดนี้ได้
import matplotlib.pyplot as plt
import pandas as pd
import numpy as np

C1, C2, C3 = "#2a78d6", "#eb6834", "#1baf7a"   # palette ของคลัง เปลี่ยนเป็นสีองค์กรได้
INK, SURFACE = "#0b0b0b", "#fcfcfb"

df = pd.read_csv("grouped-bar-sample.csv")
df["value"] = pd.to_numeric(df["value"], errors="coerce")
NOTE = "on"   # ← ค่าจาก Playground

fig, ax = plt.subplots(figsize=(7.6, 4.2), facecolor=SURFACE)
ax.set_facecolor(SURFACE)

pivot = df.pivot_table(index="category", columns="group", values="value", aggfunc="sum")
n = len(pivot.columns)
xs = np.arange(len(pivot.index))
width = 0.8 / n
for i, col in enumerate(pivot.columns):
    ax.bar(xs + i * width - 0.4 + width / 2, pivot[col], width * 0.92,
           label=col, color=[C1, C2, C3][i % 3])
ax.set_xticks(xs); ax.set_xticklabels(pivot.index)
ax.set_ylim(0, None)
ax.legend(frameon=False, ncols=n)   # legend จำเป็นเสมอเมื่อมีตั้งแต่ 2 ชุดขึ้นไป
ax.grid(axis="y", alpha=0.25); ax.set_axisbelow(True)

ax.spines[["top", "right"]].set_visible(False)   # ลดเส้นที่ไม่ได้ให้ข้อมูล
fig.tight_layout()
fig.savefig("grouped-bar.png", dpi=160)
print("เขียน grouped-bar.png แล้ว ·", len(df), "แถว")

ติดตั้ง: pip install "matplotlib==3.10.*" "pandas==2.*" · ทดสอบกับเวอร์ชัน 3.10

07ลองเล่นเพื่อเข้าใจ

ข้อควรระวัง

1. ใส่หมวดย่อยเกิน 4 หมวด ทำให้แท่งบางและสีแยกยากสำหรับคนตาบอดสี
2. สลับลำดับหมวดย่อยในแต่ละกลุ่ม ทำให้เทียบข้ามกลุ่มไม่ได้
3. ใช้กราฟนี้ตอบคำถามเรื่องยอดรวม ซึ่งต้องใช้แท่งซ้อนแทน
4. เลือกตัวแปรผิดข้าง — เอาสิ่งที่อยากให้เทียบไปไว้คนละกลุ่มจนอยู่ห่างกัน
5. ไม่มี legend หรือใช้สีอย่างเดียวโดยไม่มีป้ายกำกับ

เมื่อไหร่ไม่ควรใช้กราฟนี้

• คำถามคือยอดรวมของแต่ละกลุ่ม→ใช้แทน: stacked-bar
• คำถามคือสัดส่วนภายในกลุ่ม→ใช้แทน: percent-stacked-bar
• มีมากกว่า 4 หมวดย่อย→ใช้แทน: small-multiples หรือ heatmap-matrix
• ตัวแปรที่สองคือเวลา→ใช้แทน: multi-line-chart ที่แสดงแนวโน้มได้ดีกว่า

กราฟที่เกี่ยวข้อง