เทคนิคที่ 119 · PYTHON / JAVASCRIPT

เกจวัดGauge Chart

คุ้นตาเหมือนหน้าปัดรถ แต่แลกพื้นที่กับข้อมูลแย่มาก

1
พื้นฐานควรรู้ก่อน · ไม่ต้องมีพื้นฐาน
ลองเล่น

01ภาพรวมของกราฟนี้

Gauge chart วางค่าบนส่วนโค้งที่มีโซนสี จุดแข็งเดียวคือความคุ้นตาแบบหน้าปัดรถซึ่งสื่อ "ปกติหรือผิดปกติ" ได้ทันที ส่วนข้อเสียคือใช้พื้นที่มากเพื่อแสดงตัวเลขเดียว และมุมเป็นช่องทางที่คนอ่านแย่กว่าความยาวชัดเจน

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ

เหมือนหน้าปัดวัดความเร็วรถที่คนขับดูปราดเดียวก็รู้ว่าปกติหรือเร็วเกิน

ใช้ที่ไหนบ้าง — จอแสดงผลที่ต้องดูจากระยะไกล ระบบติดตามที่ผู้ใช้คุ้นกับหน้าปัดอยู่แล้ว หรือค่าที่มีโซนอันตรายชัดเจน

สร้างอย่างไร

  1. ขั้นที่ 1★ ตรวจก่อนว่าจำเป็นต้องใช้จริงหรือ meter bar พอ
  2. ขั้นที่ 2กำหนดโซนสีจากเกณฑ์ที่ระบุที่มาได้
  3. ขั้นที่ 3แสดงตัวเลขตรงกลางเสมอ
  4. ขั้นที่ 4ใช้ช่วงที่ครอบคลุมค่าที่เป็นไปได้จริง

ตัวอย่างคลาสสิก · ข้อวิจารณ์ของ Stephen Few ต่อเกจในแดชบอร์ด

Stephen Few วิจารณ์เกจในแดชบอร์ดว่าใช้พื้นที่มากเกินไปเพื่อข้อมูลน้อยเกินไป และเสนอ bullet chart ขึ้นมาแทน โดยให้ข้อมูลมากกว่าคือค่าปัจจุบัน เป้าหมาย และช่วงที่ถือว่าปกติ ในพื้นที่ที่เล็กกว่ามาก ซึ่งกลายเป็นข้อโต้แย้งมาตรฐานเวลาถกเรื่องนี้

Wikipedia · Bullet graph ↗

02อธิบายภาษาคนเข้าใจง่าย ๆ

Gauge chart เป็นภาพที่ถูกวิจารณ์หนักในวงการแสดงข้อมูล และข้อวิจารณ์ก็มีเหตุผลรองรับชัดเจน

ข้อแรกคืออัตราส่วนระหว่างพื้นที่ที่ใช้กับข้อมูลที่ได้นั้นแย่มาก มันกินพื้นที่เท่ากราฟเต็มรูปแบบเพื่อแสดงตัวเลขเดียว ขณะที่ meter bar ให้ข้อมูลเดียวกันในพื้นที่หนึ่งในห้า

ข้อที่สองคือมุมเป็นช่องทางที่คนอ่านได้แย่กว่าความยาวอย่างชัดเจน การบอกว่าเข็มชี้ที่เจ็ดสิบหรือเจ็ดสิบห้านั้นยากกว่าการอ่านแถบมาก

ข้อที่สามคือมันแสดงค่าปัจจุบันเพียงค่าเดียวโดยไม่มีบริบทเรื่องเวลา ผู้อ่านจึงไม่รู้ว่าค่านี้กำลังขึ้นหรือลง

สิ่งเดียวที่มันทำได้ดีกว่าจริงคือความคุ้นตา คนที่ขับรถทุกวันอ่านหน้าปัดได้โดยไม่ต้องคิด และโซนสีก็สื่อ "ปกติหรืออันตราย" ได้ทันทีจากระยะไกล

ข้อสรุปที่ใช้ได้จริงคือใช้เมื่อความคุ้นตาและการมองจากระยะไกลสำคัญกว่าความแม่นและการประหยัดพื้นที่ ซึ่งเป็นกรณีที่ไม่ได้พบบ่อยนัก

03ข้อมูลที่ต้องใช้

รูปทรงของข้อมูลอนุกรมเวลา
จำนวนมิติที่เข้ารหัสได้2 มิติ
จำนวนแถวที่เหมาะค่าเดียวขั้นต่ำ 1 แถว
เส้นฐานศูนย์ต้องเริ่มที่ศูนย์ส่วนโค้งเริ่มจากค่าต่ำสุดของช่วงเสมอ

คอลัมน์ที่ต้องเตรียม

คอลัมน์ทำหน้าที่ชนิดเข้ารหัสด้วยจำนวนค่าที่เหมาะหมายเหตุ
date
ไม่บังคับ
เวลาเวลาorderใช้หาค่าล่าสุดไม่ได้แสดงในภาพ
valueค่าปัจจุบันตัวเลขต่อเนื่องangleค่าเดียวตำแหน่งของเข็ม
targetเป้าหมายหรือขีดจำกัดตัวเลขต่อเนื่องorderค่าเดียว★ ใช้กำหนดโซนสีและช่วงของเกจ

ต้องเตรียมข้อมูลอย่างไรก่อนวาด

  1. ★ กำหนดโซนสีจากเกณฑ์ที่ระบุที่มาได้
  2. เลือกช่วงของเกจให้ครอบคลุมค่าที่เป็นไปได้จริง
  3. ตัดสินใจว่าจะแสดงค่าเป้าหมายบนเกจอย่างไร

ค่าที่หายไป — ถ้าไม่มีค่าล่าสุดต้องแสดงเป็นเกจว่างพร้อมข้อความ ไม่ใช่ชี้ที่ศูนย์

สเกลของแกน — ช่วงของเกจต้องคงที่ทุกครั้ง ถ้าปรับช่วงตามค่าปัจจุบัน ตำแหน่งเข็มจะเทียบข้ามเวลาไม่ได้

กราฟจะเริ่มพังเมื่อไร

วางเกจเกิน 3 ตัวพร้อมกัน ซึ่งกินพื้นที่ทั้งหน้าจอเพื่อแสดงสามตัวเลข

หน้าตาไฟล์ที่ต้องเตรียม

date,value,target
2025-01-01,61.7,86
2025-01-08,65.3,86
…

04อ่านแล้วเห็นอะไร

สิ่งที่เห็นได้จากภาพ

  • ว่าค่าปัจจุบันอยู่ในโซนปกติหรือโซนที่ต้องระวัง
  • ระยะจากเป้าหมาย
  • ระดับของค่าเทียบกับช่วงทั้งหมดที่เป็นไปได้

สิ่งที่กราฟนี้ตอบไม่ได้

  • ★ อ่านค่าจากมุมได้แย่กว่าความยาวมาก จึงต้องมีตัวเลขกำกับเสมอ
  • แนวโน้มว่ากำลังขึ้นหรือลง
  • ว่าโซนสีถูกกำหนดจากอะไร

อ่านตามลำดับนี้

  1. อ่านตัวเลขตรงกลางก่อน ไม่ใช่ตำแหน่งเข็ม
  2. ดูว่าเข็มอยู่ในโซนสีไหน
  3. ตรวจว่าช่วงของเกจครอบคลุมอะไรบ้าง

คำถามที่ตอบได้

  • ตอนนี้อยู่ในระดับไหน
  • อยู่ในโซนปลอดภัยไหม
  • ถึงเป้าหรือยัง

สัญญาณว่ามีอะไรผิด

  • ไม่มีตัวเลขกำกับตรงกลาง
  • ปรับช่วงของเกจตามค่าปัจจุบัน
  • โซนสีไม่ระบุที่มา
  • วางเกจหลายตัวจนกินพื้นที่ทั้งหน้าจอ

05เหมาะกับการนำเสนอแบบไหน

ผู้ชมที่เหมาะผู้ที่คุ้นกับหน้าปัดและต้องดูจากระยะไกล
เวลาที่ผู้ชมต้องใช้ทันที
ขนาดเล็กสุดที่ยังอ่านได้260×200 px
dashboard ที่อัปเดตตลอด
สไลด์ผู้บริหาร
รายงานเชิงวิเคราะห์ใช้พื้นที่มากเกินไปเทียบกับข้อมูลที่ได้
สิ่งพิมพ์ค่านิ่งบนกระดาษไม่ต้องการหน้าปัด
มือถือกินพื้นที่แนวตั้งมากเพื่อตัวเลขเดียว

ทำอย่างไรให้คนอ่านได้ข้อสรุปโดยไม่ต้องบรรยาย

  1. ★ แสดงตัวเลขตรงกลางให้ใหญ่และชัด
  2. เขียนที่มาของโซนสี
  3. ทำเครื่องหมายเป้าหมายบนส่วนโค้ง

รูปแบบชื่อกราฟที่ควรใช้

<ตัวชี้วัด> อยู่ที่ <ค่า> ซึ่งอยู่ในโซน <โซน>

06เอาไปใช้ต่อ

โค้ดทุกชิ้นอ่านไฟล์ gauge-chart-sample.csv ชุดเดียวกับที่ Playground ใช้ และตัวเลขในโค้ดเปลี่ยนตามค่าที่คุณปรับด้านล่าง

# ติดตั้ง: pip install "matplotlib==3.10.*" "pandas==2.*"
# ดาวน์โหลด gauge-chart-sample.csv จากหน้านี้ แล้ววางไว้ข้างสคริปต์
import matplotlib
matplotlib.use("Agg")   # รันแบบไม่มีหน้าจอ ถ้ารันในเครื่องตัวเองลบบรรทัดนี้ได้
import matplotlib.pyplot as plt
import pandas as pd
import numpy as np

C1, C2, C3 = "#2a78d6", "#eb6834", "#1baf7a"   # palette ของคลัง เปลี่ยนเป็นสีองค์กรได้
INK, SURFACE = "#0b0b0b", "#fcfcfb"

df = pd.read_csv("gauge-chart-sample.csv")
df["value"] = pd.to_numeric(df["value"], errors="coerce")
df["target"] = pd.to_numeric(df["target"], errors="coerce")
NOTE = "space"   # ← ค่าจาก Playground

fig, ax = plt.subplots(figsize=(7.6, 4.2), facecolor=SURFACE)
ax.set_facecolor(SURFACE)

last = df.sort_values("date")["value"].iloc[-1]
target = df["target"].iloc[0]
vmax = target * 1.2
zones = [(0, 0.6, "#e8896f"), (0.6, 0.9, "#eda100"), (0.9, 1.2, "#1baf7a")]   # ★ ระบุที่มา
for lo, hi, c in zones:                              # โซนสีบนส่วนโค้ง
    th = np.linspace(np.pi * (1 - lo * target / vmax), np.pi * (1 - hi * target / vmax), 40)
    ax.fill_between(np.cos(th), np.sin(th), np.cos(th) * 0.78, np.sin(th) * 0.78, color=c)
a = np.pi * (1 - last / vmax)
ax.plot([0, np.cos(a) * 0.72], [0, np.sin(a) * 0.72], color="#22201c", linewidth=3.4)
ax.text(0, -0.2, f"{last:,.1f}", ha="center", fontsize=36, weight=600)   # ★ ตัวเลขสำคัญกว่าเข็ม
ax.set_xlim(-1.15, 1.15); ax.set_ylim(-0.45, 1.15); ax.set_aspect("equal"); ax.axis("off")

ax.spines[["top", "right"]].set_visible(False)   # ลดเส้นที่ไม่ได้ให้ข้อมูล
fig.tight_layout()
fig.savefig("gauge-chart.png", dpi=160)
print("เขียน gauge-chart.png แล้ว ·", len(df), "แถว")

ติดตั้ง: pip install "matplotlib==3.10.*" "pandas==2.*" · ทดสอบกับเวอร์ชัน 3.10

07ลองเล่นเพื่อเข้าใจ

ข้อมูลตัวอย่าง · 16 แถว · seed 487● คำนวณใหม่ในเบราว์เซอร์ทันทีที่ปรับค่า
พื้นที่มาก ข้อมูลน้อย
เป้า77.990.6% ของเป้า0103

เกจใช้พื้นที่มากเพื่อแสดงตัวเลขเดียว — meter bar หรือ stat tile ให้ข้อมูลเท่ากันในพื้นที่ครึ่งเดียว

ปลายสเกลที่เลือกเปลี่ยนความรู้สึกทั้งหมด ต้องมีเหตุผลรองรับว่าทำไมปลายสเกลอยู่ตรงนั้น

ค่าปัจจุบัน77.9
% ของเป้า90.6%
พื้นที่ที่ใช้มาก เทียบกับข้อมูล 1 ค่า
ดูข้อมูลเป็นตาราง (3 แถว)
gauge chart ค่าปัจจุบัน 77.9 คิดเป็น 90.6% ของเป้า
ตัวชี้วัดค่า
ค่าปัจจุบัน77.9
เป้าหมาย86.0
ปลายสเกล103

ลองแล้วจะเห็นอะไร

  • สังเกตอะไร: เทียบกับหน้า meter-bar ที่ใช้ข้อมูลชุดเดียวกัน จะเห็นว่าแถบให้ข้อมูลเท่ากันในพื้นที่ประมาณหนึ่งในห้า

ข้อควรระวัง

  1. ★ ใช้ทั้งที่ meter bar ให้ข้อมูลเดียวกันในพื้นที่หนึ่งในห้า
  2. ไม่แสดงตัวเลขตรงกลาง ทำให้ผู้อ่านต้องอ่านค่าจากมุมซึ่งแม่นน้อย
  3. ปรับช่วงของเกจตามค่าปัจจุบัน ทำให้เทียบข้ามเวลาไม่ได้
  4. ไม่ระบุที่มาของโซนสี ทำให้ "โซนแดง" ดูเป็นข้อเท็จจริงทั้งที่เป็นเกณฑ์ที่คนตั้ง

เมื่อไหร่ไม่ควรใช้กราฟนี้

  • มีพื้นที่จำกัด→ใช้แทน: meter-bar หรือ stat-tile
  • ต้องเทียบกับช่วงที่ถือว่าปกติด้วย→ใช้แทน: bullet-chart
  • ผู้อ่านต้องรู้แนวโน้ม→ใช้แทน: stat-tile ที่มีเส้นแนวโน้มย่อ

กราฟที่เกี่ยวข้อง

เทคนิคถัดไป · ตารางที่มีภาพในเซลล์