เทคนิคที่ 069 · PYTHON / JAVASCRIPT

กราฟกรวยFunnel Chart

หาขั้นที่คนหลุดมากที่สุด

2
ต่อยอดโดยตรงควรรู้ก่อน · อ่านกราฟแท่งเป็น
ลองเล่น

01ภาพรวมของกราฟนี้

Funnel chart แสดงจำนวนที่เหลือในแต่ละขั้นของกระบวนการที่คนค่อย ๆ หลุดออกไป จุดแข็งคือตอบคำถามเดียวได้ชัดเจนมาก คือ "ขั้นไหนที่หลุดมากที่สุด" ซึ่งเป็นคำถามแรกที่ทุกคนถามกับกรวยการขาย

เปรียบเทียบให้เห็นภาพ

เหมือนตะแกรงร่อนหลายชั้นที่แต่ละชั้นรูเล็กลง เราเห็นทันทีว่าชั้นไหนที่ของตกค้างมากที่สุด

ใช้ที่ไหนบ้าง — กรวยการขายจากเห็นโฆษณาถึงซื้อ กระบวนการสมัครงานจากยื่นใบสมัครถึงรับเข้าทำงาน หรือขั้นตอนการลงทะเบียนที่ผู้ใช้เลิกกลางทาง

สร้างอย่างไร

  1. ขั้นที่ 1เรียงขั้นตามลำดับของกระบวนการ
  2. ขั้นที่ 2นับจำนวนที่ผ่านแต่ละขั้น
  3. ขั้นที่ 3วาดแถบที่ความกว้างแปรตามจำนวน
  4. ขั้นที่ 4เขียนอัตราการหลุดระหว่างขั้น

ตัวอย่างคลาสสิก · กรวยการขายในงานการตลาดสมัยใหม่

แนวคิดกรวยมาจากโมเดล AIDA ที่เสนอตั้งแต่ปี 1898 คือความสนใจ ความอยาก ความต้องการ และการกระทำ การแปลงเป็นภาพกรวยทำให้ทีมการตลาดเห็นตรงกันว่าควรทุ่มทรัพยากรที่ขั้นไหน ซึ่งเป็นการตัดสินใจที่ตารางตัวเลขทำให้ตกลงกันยากกว่ามาก

Wikipedia · Purchase funnel ↗

02อธิบายภาษาคนเข้าใจง่าย ๆ

กระบวนการหลายอย่างมีลักษณะเดียวกันคือคนค่อย ๆ หลุดออกไปทีละขั้น จาก 10,000 คนที่เห็นโฆษณา อาจเหลือ 100 คนที่ซื้อจริง

คำถามที่สำคัญที่สุดไม่ใช่ว่าเหลือเท่าไร แต่คือ "หลุดมากที่สุดตรงไหน" เพราะนั่นคือจุดที่แก้แล้วได้ผลมากที่สุด

Funnel chart ตอบด้วยการเรียงขั้นลงมาตามลำดับและให้ความกว้างแทนจำนวน ขั้นที่ความกว้างหดลงฮวบคือขั้นที่มีปัญหา

ตัวเลขที่ควรเขียนกำกับมีสองแบบ คือสัดส่วนเทียบขั้นแรกซึ่งบอกภาพรวม และสัดส่วนที่หลุดจากขั้นก่อนหน้าซึ่งบอกว่าขั้นไหนแย่ที่สุด สองตัวนี้ตอบคนละคำถาม

ข้อควรระวังที่สำคัญคือกราฟนี้สมมติว่าเป็นคนกลุ่มเดียวกันที่เดินผ่านทุกขั้น ถ้าข้อมูลเป็นแค่ยอดรวมของแต่ละขั้นโดยไม่ได้ตามรอยรายคน การตีความว่า "คนหลุด" อาจผิด

03ข้อมูลที่ต้องใช้

รูปทรงของข้อมูลตารางแบบยาว (หนึ่งแถวหนึ่งสังเกต)
จำนวนมิติที่เข้ารหัสได้2 มิติ
จำนวนแถวที่เหมาะ4–6 ขั้นขั้นต่ำ 3 แถว
เส้นฐานศูนย์ต้องเริ่มที่ศูนย์ความกว้างสื่อจำนวนโดยตรง จึงต้องวัดจากศูนย์

คอลัมน์ที่ต้องเตรียม

คอลัมน์ทำหน้าที่ชนิดเข้ารหัสด้วยจำนวนค่าที่เหมาะหมายเหตุ
stageขั้นตอนมีลำดับy3–8 ขั้น★ ลำดับมีความหมาย ห้ามเรียงใหม่ตามค่า
countจำนวนที่ผ่านขั้นนี้จำนวนนับlengthลดลงเรื่อย ๆถ้าขั้นหลังมากกว่าขั้นหน้า แปลว่าไม่ใช่กรวยจริง

ต้องเตรียมข้อมูลอย่างไรก่อนวาด

  1. ตรวจว่าจำนวนลดลงทุกขั้น ถ้าไม่ลดแปลว่าข้อมูลไม่ใช่กรวย
  2. ตรวจว่าตามรอยรายคนจริงหรือเป็นแค่ยอดรวมของแต่ละขั้น
  3. คำนวณอัตราการหลุดระหว่างขั้น

ค่าที่หายไป — ขั้นที่ไม่มีข้อมูลต้องแสดงเป็นช่องว่างพร้อมหมายเหตุ ห้ามข้ามไป เพราะลำดับของขั้นคือความหมายของกราฟ

สเกลของแกน — ความกว้างแปรตรงกับจำนวน ห้ามใช้ log เพราะจะทำให้อัตราการหลุดอ่านผิด

กราฟจะเริ่มพังเมื่อไร

เกิน 10 ขั้น แถบจะเตี้ยจนอ่านชื่อยาก และถ้าขั้นท้ายเล็กมากจะมองไม่เห็น

หน้าตาไฟล์ที่ต้องเตรียม

stage,count
เห็นโฆษณา,24000
คลิกเข้ามา,9920
…

04อ่านแล้วเห็นอะไร

สิ่งที่เห็นได้จากภาพ

  • ขั้นที่หลุดมากที่สุด
  • อัตราการผ่านตลอดกรวย
  • ขั้นที่หลุดน้อยผิดปกติซึ่งอาจแปลว่าวัดผิด

สิ่งที่กราฟนี้ตอบไม่ได้

  • ★ ไม่บอกว่าเป็นคนกลุ่มเดียวกันที่เดินผ่านทุกขั้นจริงหรือไม่ ต้องมีข้อมูลที่ตามรอยรายคน
  • ไม่บอกว่าทำไมถึงหลุด
  • ไม่บอกว่าคนที่หลุดไปแล้วกลับมาใหม่หรือไม่

อ่านตามลำดับนี้

  1. ดูความกว้างที่หดลงระหว่างขั้น ไม่ใช่ความกว้างสัมบูรณ์
  2. หาขั้นที่หดลงมากที่สุดเป็นสัดส่วน
  3. อ่านอัตราการผ่านรวมที่ขั้นสุดท้าย

คำถามที่ตอบได้

  • คนหลุดมากที่สุดตรงขั้นไหน
  • จาก 100 คนที่เริ่ม เหลือกี่คนที่จบ
  • ถ้าแก้ขั้นที่แย่ที่สุดได้จะเพิ่มผลลัพธ์เท่าไร

สัญญาณว่ามีอะไรผิด

  • จำนวนในขั้นหลังมากกว่าขั้นหน้า ซึ่งแปลว่าไม่ใช่กรวยจริง
  • ไม่ระบุว่าตามรอยรายคนหรือเป็นยอดรวม
  • ไม่แสดงอัตราการหลุดระหว่างขั้น

05เหมาะกับการนำเสนอแบบไหน

ผู้ชมที่เหมาะทีมการตลาดและผลิตภัณฑ์ที่ติดตามอัตราการแปลง
เวลาที่ผู้ชมต้องใช้ทันที
ขนาดเล็กสุดที่ยังอ่านได้400×280 px
สไลด์ผู้บริหาร
dashboard ที่อัปเดตตลอด
รายงานเชิงวิเคราะห์
สิ่งพิมพ์
สำรวจข้อมูลด้วยตัวเองสรุปมาแล้วมาก ระหว่างสำรวจควรดูข้อมูลรายคนด้วย

ทำอย่างไรให้คนอ่านได้ข้อสรุปโดยไม่ต้องบรรยาย

  1. เขียนทั้งสัดส่วนเทียบขั้นแรกและอัตราที่หลุดจากขั้นก่อนหน้า
  2. เน้นขั้นที่หลุดมากที่สุด
  3. ระบุช่วงเวลาที่เก็บข้อมูลและวิธีนับ

รูปแบบชื่อกราฟที่ควรใช้

จาก <จำนวน> เหลือ <จำนวน> ที่ปลายกรวย โดยหลุดมากที่สุดที่ขั้น <ขั้น> ที่ <เปอร์เซ็นต์>

06เอาไปใช้ต่อ

โค้ดทุกชิ้นอ่านไฟล์ funnel-chart-sample.csv ชุดเดียวกับที่ Playground ใช้ และตัวเลขในโค้ดเปลี่ยนตามค่าที่คุณปรับด้านล่าง

# ติดตั้ง: pip install "matplotlib==3.10.*" "pandas==2.*"
# ดาวน์โหลด funnel-chart-sample.csv จากหน้านี้ แล้ววางไว้ข้างสคริปต์
import matplotlib
matplotlib.use("Agg")   # รันแบบไม่มีหน้าจอ ถ้ารันในเครื่องตัวเองลบบรรทัดนี้ได้
import matplotlib.pyplot as plt
import pandas as pd
import numpy as np

C1, C2, C3 = "#2a78d6", "#eb6834", "#1baf7a"   # palette ของคลัง เปลี่ยนเป็นสีองค์กรได้
INK, SURFACE = "#0b0b0b", "#fcfcfb"

df = pd.read_csv("funnel-chart-sample.csv")
df["count"] = pd.to_numeric(df["count"], errors="coerce")
NOTE = "drop"   # ← ค่าจาก Playground

fig, ax = plt.subplots(figsize=(7.6, 4.2), facecolor=SURFACE)
ax.set_facecolor(SURFACE)

d = df.reset_index(drop=True)
top = d["count"].iloc[0]
for i, r in d.iterrows():
    w = r["count"] / top
    ax.barh([len(d) - i], [w], height=0.62, left=(1 - w) / 2,     # จัดกึ่งกลางให้เป็นรูปกรวย
            color=plt.cm.Blues(0.75 - i * 0.1))
    ax.text(0.5, len(d) - i, f"{r['count']:,.0f}", ha="center", va="center", color="white", fontsize=11)
    ax.text(-0.04, len(d) - i, r["stage"], ha="right", va="center", fontsize=10)
    if i > 0:
        drop = 1 - r["count"] / d["count"].iloc[i - 1]
        ax.text(1.04, len(d) - i, f"หลุด {drop:.0%}", va="center", fontsize=9,
                color="#e34948" if drop > 0.5 else "#52514e")
ax.set_xlim(-0.35, 1.3); ax.axis("off")

ax.spines[["top", "right"]].set_visible(False)   # ลดเส้นที่ไม่ได้ให้ข้อมูล
fig.tight_layout()
fig.savefig("funnel-chart.png", dpi=160)
print("เขียน funnel-chart.png แล้ว ·", len(df), "แถว")

ติดตั้ง: pip install "matplotlib==3.10.*" "pandas==2.*" · ทดสอบกับเวอร์ชัน 3.10

07ลองเล่นเพื่อเข้าใจ

ข้อมูลตัวอย่าง · 5 แถว · seed 251● คำนวณใหม่ในเบราว์เซอร์ทันทีที่ปรับค่า
ตัวเลขด้านขวาคืออัตราที่หลุดจากขั้นก่อนหน้า
เห็นโฆษณา24,000เห็นโฆษณา · 24,000 (100.0% ของขั้นแรก)คลิกเข้ามา9,920หลุด 59%คลิกเข้ามา · 9,920 (41.3% ของขั้นแรก)ดูสินค้า3,471หลุด 65%ดูสินค้า · 3,471 (14.5% ของขั้นแรก)ใส่ตะกร้า1,701หลุด 51%ใส่ตะกร้า · 1,701 (7.1% ของขั้นแรก)ชำระเงิน937หลุด 45%ชำระเงิน · 937 (3.9% ของขั้นแรก)

ความกว้างของแถบไม่ได้แปลว่าคนกลุ่มเดียวกันเดินผ่านทุกขั้น — ต้องเป็นข้อมูลที่ตามรอยรายคนจริงถึงจะตีความแบบนั้นได้

อัตราผ่านตลอดกรวย3.9%
ขั้นที่หลุดมากสุดดูสินค้า
จำนวนขั้น5
ดูข้อมูลเป็นตาราง (5 แถว)
funnel chart 5 ขั้น อัตราผ่าน 3.9%
ขั้นจำนวน% ของขั้นแรก% ที่หลุดจากขั้นก่อน
เห็นโฆษณา24,000100.0%—
คลิกเข้ามา9,92041.3%58.7%
ดูสินค้า3,47114.5%65.0%
ใส่ตะกร้า1,7017.1%51.0%
ชำระเงิน9373.9%44.9%

ลองแล้วจะเห็นอะไร

  • สังเกตอะไร: สังเกตว่าขั้นที่ความกว้างหดลงมากที่สุดในเชิงสัมบูรณ์ ไม่จำเป็นต้องเป็นขั้นที่หลุดมากที่สุดเป็นสัดส่วน — สองอย่างนี้ตอบคนละคำถาม

ข้อควรระวัง

  1. ★ ตีความว่าคนกลุ่มเดียวกันเดินผ่านทุกขั้น ทั้งที่ข้อมูลเป็นแค่ยอดรวมของแต่ละขั้น
  2. เรียงขั้นใหม่ตามค่า ซึ่งทำลายความหมายของกระบวนการ
  3. ดูแต่จำนวนที่หายในเชิงสัมบูรณ์ โดยไม่ดูอัตราการหลุดเป็นสัดส่วน
  4. ใส่ขั้นมากเกินไปจนแถบเตี้ยและขั้นท้ายมองไม่เห็น
  5. ใช้กับข้อมูลที่จำนวนไม่ได้ลดลงทุกขั้น ซึ่งแปลว่าไม่ใช่กรวย

เมื่อไหร่ไม่ควรใช้กราฟนี้

  • มีการแตกสายไปหลายทาง→ใช้แทน: sankey-diagram
  • ต้องการเทียบกรวยของหลายกลุ่ม→ใช้แทน: grouped-bar หรือ small-multiples
  • สนใจว่าคนกลับมาใหม่หรือไม่→ใช้แทน: cohort-heatmap

กราฟที่เกี่ยวข้อง

เทคนิคถัดไป · ตารางความร้อนการคงอยู่